Vorgangspassiv در حال و Präteritum

در Vorgangspassiv (مجهول فرایندی)، توجه روی انجام کار است، نه لزوماً کسی که آن را انجام می‌دهد. با ترکیب شکل مناسب werden و Partizip II (شکل سوم فعل)، می‌توانید درباره‌ی کارهای روزمره، خدمات و روندهای اداری در Präsens (زمان حال) و Präteritum (گذشته‌ی ساده) صحبت کنید.

Passiv (ساخت مجهول) چه چیزی را برجسته می‌کند؟

در Aktiv یعنی «معلوم»، معمولاً فاعل انجام‌دهنده‌ی کار است. در Vorgangspassiv، خود کار یا چیزی که کار روی آن انجام می‌شود، در مرکز توجه قرار می‌گیرد. انجام‌دهنده ممکن است ناشناخته، روشن یا برای پیام جمله بی‌اهمیت باشد.

Die Firma renoviert unsere Wohnung. یعنی «شرکت آپارتمان ما را بازسازی می‌کند.»
Unsere Wohnung wird renoviert. یعنی «آپارتمان ما بازسازی می‌شود.»

جمله‌ی دوم نمی‌گوید چه کسی کار را انجام می‌دهد. Passiv الزاماً رسمی نیست؛ هنگام صحبت درباره‌ی تعمیرات، تحویل سفارش یا کارهای اداره نیز بسیار کاربرد دارد.

Passiv در Präsens

برای Präsens، از شکل صرف‌شده‌ی werden و Partizip II استفاده می‌کنیم. در جمله‌ی خبری اصلی، werden در جایگاه دوم و Partizip II در پایان می‌آید.

Das Paket wird heute geliefert. یعنی «بسته امروز تحویل داده می‌شود.»

Hilfsverb (فعل کمکی) با فاعل جدید هماهنگ می‌شود: برای یک بسته wird و برای چند بسته werden می‌آید. جنسیت اسم تغییری در شکل سوم‌شخص مفرد ایجاد نمی‌کند؛ er، sie و es همگی با wird می‌آیند.

Partizip II با شخص و تعداد تغییر نمی‌کند. شکل آن را باید از قبل بشناسید: machen → gemacht، schreiben → geschrieben، abholen → abgeholt و reparieren → repariert. همه‌ی فعل‌ها پیشوند ge- نمی‌گیرند.

Passiv در Präteritum

برای Präteritum، فقط Hilfsverb را به گذشته می‌بریم. Partizip II همان شکل قبلی را حفظ می‌کند. شکل‌های موردنیاز عبارت‌اند از wurde، wurdest، wurden و wurdet؛ صرف کامل در جدول آمده است.

Das Paket wurde gestern geliefert. یعنی «بسته دیروز تحویل داده شد.»

این ساخت در گزارش اتفاق‌های گذشته، خبرها و توضیح روند کارها رایج است. حتی در گفت‌وگو نیز ممکن است آن را بشنوید. دقت کنید که wurde بدون اوملاوت است؛ würde شکل دیگری با کاربرد متفاوت است و Präteritum Passiv را نمی‌سازد.

تبدیل جمله‌ی معلوم به Passiv

برای تبدیل جمله‌های معمولِ دارای مفعول مستقیم، این مراحل را انجام دهید:

مفعول در Akkusativ به فاعل در Nominativ تبدیل می‌شود.
Hilfsverb را با فاعل جدید صرف کنید و فعل اصلی را به قسمت سوم ببرید.
انجام‌دهنده را حذف کنید یا در صورت نیاز با حرف اضافه بیاورید.

مثلاً den Antrag به der Antrag تبدیل می‌شود. اگر مفعول ضمیر باشد نیز حالت آن عوض می‌شود؛ مثلاً mich به ich و ihn به er تبدیل می‌شود.

متمم در Dativ، که معمولاً دریافت‌کننده است، در Passiv هم Dativ باقی می‌ماند:

Die Mitarbeiterin erklärt dem Kunden den Vertrag. یعنی «کارمند قرارداد را برای مشتری توضیح می‌دهد.»
Der Vertrag wird dem Kunden erklärt. یعنی «قرارداد برای مشتری توضیح داده می‌شود.»

الگوی تبدیل مفعول به فاعل را نباید به همه‌ی فعل‌ها تعمیم داد. مثلاً haben در معنای مالکیت معمولاً Passiv نمی‌شود. فعل‌های بدون مفعول مستقیم نیز ممکن است ساخت‌های Passiv دیگری داشته باشند، اما الگوی بالا برای آن‌ها نیست.

بیان انجام‌دهنده و عامل

برای معرفی شخص یا نهادی که کار را انجام می‌دهد، معمولاً از von همراه Dativ استفاده می‌کنیم. برای بیان علت، واسطه یا عامل ایجادکننده، اغلب durch همراه Akkusativ می‌آید.

Die Tür wird vom Hausmeister geöffnet. یعنی «در به‌دست سرایدار باز می‌شود.»
Die Straße wurde durch einen Unfall blockiert. یعنی «خیابان بر اثر یک تصادف مسدود شد.»

شکل vom ترکیب von dem است. تفاوت این دو حرف اضافه فقط «انسان یا چیز» نیست؛ یک سازمان هم می‌تواند انجام‌دهنده باشد و با von بیاید.

ترتیب واژه‌ها و تفاوت با ساخت‌های آشنا

در پرسش بله‌وخیر، Hilfsverb اول می‌آید: Wird der Aufzug heute repariert? یعنی «آیا آسانسور امروز تعمیر می‌شود؟» در Nebensatz (جمله‌ی وابسته)، Hilfsverb به پایان می‌رود: …, weil der Aufzug repariert wird. یعنی «…، چون آسانسور تعمیر می‌شود.»

برای منفی‌کردن، بسته به منظور از nicht یا kein استفاده می‌کنیم: Das Paket wird nicht geliefert. یعنی «بسته تحویل داده نمی‌شود.»

ساخت werden + Partizip II را با آینده اشتباه نگیرید؛ آینده با Infinitiv (مصدر) ساخته می‌شود. همچنین Die Tür wird geschlossen. یعنی «در بسته می‌شود» بر انجام کار تمرکز دارد، اما Die Tür ist geschlossen. یعنی «در بسته است» وضعیت را بیان می‌کند.

جدول

شخص یا ساخت	Passiv در Präsens	Passiv در Präteritum	نکته
اول‌شخص مفرد	ich werde gefragt	ich wurde gefragt	از من سؤال می‌شود / شد
دوم‌شخص مفرد	du wirst gefragt	du wurdest gefragt	از تو سؤال می‌شود / شد
سوم‌شخص مفرد، مذکر	er wird gefragt	er wurde gefragt	از او سؤال می‌شود / شد
سوم‌شخص مفرد، مؤنث	sie wird gefragt	sie wurde gefragt	از او سؤال می‌شود / شد
سوم‌شخص مفرد، خنثی	es wird gefragt	es wurde gefragt	ضمیر خنثی نیز صرف مفرد دارد
اول‌شخص جمع	wir werden gefragt	wir wurden gefragt	از ما سؤال می‌شود / شد
دوم‌شخص جمع	ihr werdet gefragt	ihr wurdet gefragt	خطاب به چند نفر به‌شکل غیررسمی
سوم‌شخص جمع	sie werden gefragt	sie wurden gefragt	از آن‌ها سؤال می‌شود / شد
خطاب محترمانه، مفرد و جمع	Sie werden gefragt	Sie wurden gefragt	از شما سؤال می‌شود / شد
جمله‌ی خبری اصلی	Der Antrag wird geprüft.	Der Antrag wurde geprüft.	Hilfsverb جایگاه دوم؛ قسمت سوم در پایان
پرسش بله‌وخیر	Wird der Antrag geprüft?	Wurde der Antrag geprüft?	Hilfsverb در آغاز
پرسش با واژه‌ی پرسشی	Wann wird der Antrag geprüft?	Wann wurde der Antrag geprüft?	Hilfsverb پس از واژه‌ی پرسشی
Nebensatz	…, weil der Antrag geprüft wird.	…, weil der Antrag geprüft wurde.	Hilfsverb در پایان
منفی‌کردن کار	Der Antrag wird nicht geprüft.	Der Antrag wurde nicht geprüft.	منفی‌ساز پیش از قسمت سوم
منفی‌کردن اسم نامعین	Es werden keine Pakete geliefert.	Es wurden keine Pakete geliefert.	فعل با فاعل جمع هماهنگ است
انجام‌دهنده	von + Dativ	von der Mitarbeiterin	شخص یا نهاد انجام‌دهنده
علت یا واسطه	durch + Akkusativ	durch einen Unfall	عامل یا علت ایجاد رویداد
تغییر حالت در تبدیل معلوم به Passiv	Akkusativ → Nominativ	den Antrag → der Antrag	مفعول مستقیم به فاعل تبدیل می‌شود
حفظ Dativ	Dativ → Dativ	dem Kunden → dem Kunden	دریافت‌کننده Dativ باقی می‌ماند

مثال‌ها

Der neue Drucker wird heute im Büro installiert.

چاپگر جدید امروز در دفتر نصب می‌شود.

فاعل مفرد است؛ بنابراین wird می‌آید و installiert در پایان قرار می‌گیرد.

Die Fenster werden jeden Freitag von einer Firma gereinigt.

پنجره‌ها هر جمعه توسط یک شرکت تمیز می‌شوند.

فاعل جمع با werden می‌آید؛ شرکت انجام‌دهنده با von معرفی شده است.

Ich werde morgen in der Praxis noch einmal untersucht.

من فردا در مطب یک بار دیگر معاینه می‌شوم.

با فاعل ich شکل werde لازم است؛ قید فردا زمان آینده را روشن می‌کند.

Die Heizung wurde gestern von einem Techniker repariert.

سیستم گرمایش دیروز توسط یک تعمیرکار تعمیر شد.

ترکیب wurde و Partizip II، Passiv Präteritum را می‌سازد.

Wir wurden am Eingang nach unseren Namen gefragt.

در ورودی از ما نام‌هایمان را پرسیدند.

در Passiv، ضمیر wir فاعل است و با wurden می‌آید.

Der Termin wird mir morgen per E-Mail bestätigt.

وقت ملاقات فردا از طریق ایمیل به من تأیید می‌شود.

ضمیر Dativ mir در Passiv نیز Dativ باقی می‌ماند.

Warum wurden die Unterlagen nicht rechtzeitig an die Schule geschickt?

چرا مدارک به‌موقع به مدرسه فرستاده نشدند؟

پس از واژه‌ی پرسشی، wurden می‌آید و geschickt در پایان می‌ماند.

Ich nehme den Bus, weil mein Auto gerade repariert wird.

با اتوبوس می‌روم، چون ماشینم در حال تعمیر است.

در Nebensatz با weil، ترتیب پایانی repariert wird است.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Die Briefe wird heute verschickt. — درست: Die Briefe werden heute verschickt. — Hilfsverb باید با فاعل جمع هماهنگ باشد.
اشتباه: Der Antrag wird morgen prüfen. — درست: Der Antrag wird morgen geprüft. — Passiv به Partizip II نیاز دارد، نه Infinitiv.
اشتباه: Den Vertrag wird heute unterschrieben. — درست: Der Vertrag wird heute unterschrieben. — مفعول مستقیم جمله‌ی معلوم در Passiv به فاعل تبدیل می‌شود.
اشتباه: Das Paket wurde von den Fahrer geliefert. — درست: Das Paket wurde vom Fahrer geliefert. — پس از von Dativ می‌آید و von dem معمولاً به vom کوتاه می‌شود.
اشتباه: Ich warte, weil mein Auto wird repariert. — درست: Ich warte, weil mein Auto repariert wird. — در Nebensatz، Hilfsverb صرف‌شده به پایان می‌رود.