حروف ربط دوتایی: انتخاب، جمع و نفی

حروف ربط دوتایی از ۲ بخش تشکیل می‌شوند و میان دو گزینه یا دو بخش جمله رابطه برقرار می‌کنند. با entweder ... oder انتخاب می‌کنیم، با sowohl ... als auch هر دو مورد را تأیید می‌کنیم و با weder ... noch هر دو را نفی می‌کنیم.

حروف ربط دوتایی چه چیزی را به هم وصل می‌کنند؟

Zweiteilige Konjunktionen یعنی «حروف ربط دوتایی». هر بخش از این ساختار پیش از یکی از دو مورد مرتبط می‌آید. این دو مورد می‌توانند اسم، صفت، گروه حرف اضافه‌ای یا بخش‌های فعلی باشند. بعضی از این ساختارها دو جمله‌ی کامل را هم به هم وصل می‌کنند.

اصل مهم، هماهنگی دو بخش است: اسم را با اسم، صفت را با صفت و جمله را با جمله پیوند دهید. اگر فعل، فاعل یا بخش دیگری مشترک باشد، معمولاً لازم نیست آن را تکرار کنید. جای بخش اول نیز باید روشن کند دقیقاً چه چیزهایی را مقایسه می‌کنید.

انتخاب با entweder … oder

معنی این ساختار «یا … یا …» است و معمولاً از مخاطب می‌خواهد یکی از دو گزینه را انتخاب کند. در مقایسه با oder، یعنی «یا»، تأکید بیشتری بر انتخاب میان دو امکان دارد.

Wir fahren entweder mit dem Bus oder mit der Bahn.
«ما یا با اتوبوس می‌رویم یا با قطار.»

برای اتصال دو Hauptsatz (جمله‌ی اصلی)، ۲ جایگاه برای بخش اول رایج است:

Entweder rufst du heute an oder du schreibst eine E-Mail.
«یا امروز تلفن می‌کنی یا ایمیل می‌نویسی.»
Entweder du rufst heute an oder du schreibst eine E-Mail.
«یا امروز تلفن می‌کنی یا ایمیل می‌نویسی.»

در الگوی اول، entweder جایگاه اول جمله را گرفته و فعل بعد از آن آمده است. در الگوی دوم، بیرون از ساختار جمله قرار دارد و پس از آن ترتیب معمول فاعل و فعل می‌آید. خود oder باعث جابه‌جایی فاعل و فعل نمی‌شود.

تأیید هر دو مورد با sowohl … als auch

این ساختار یعنی «هم … و هم …» و نشان می‌دهد هر دو مورد درست یا برقرار هستند. در مقایسه با und، یعنی «و»، روی حضور هر دو تأکید می‌کند.

Die Wohnung ist sowohl hell als auch sehr ruhig.
«آپارتمان هم روشن است و هم بسیار آرام.»

برای سطح B۱، کاربرد اصلی آن پیوند دادن اجزای هم‌نقش در یک جمله است. برای وصل کردن دو Hauptsatz مستقل، معمولاً استفاده از und ساده‌تر و طبیعی‌تر است؛ نباید الگوی جایگاه فعل در entweder را خودکار به این ساختار منتقل کرد.

اگر دو فاعل مفرد و متمایز با این ساختار به هم وصل شوند، فعل معمولاً جمع می‌آید: Sowohl der Arzt als auch die Ärztin arbeiten heute. یعنی «هم پزشک مرد و هم پزشک زن امروز کار می‌کنند.»

نفی هر دو مورد با weder … noch

این ساختار یعنی «نه … و نه …» و خودش معنای منفی دارد. برای نفی همان دو مورد، دیگر nicht، یعنی «نه»، یا kein، یعنی «هیچ»، اضافه نکنید.

Ich habe heute weder Zeit noch Geld für einen Ausflug.
«من امروز نه وقت گردش دارم و نه پول آن را.»

وقتی دو Hauptsatz کامل را وصل می‌کنید و هر بخش با این واژه‌ها شروع می‌شود، فعل صرف‌شده بلافاصله پس از آن‌ها می‌آید:

Weder ist das Büro geöffnet, noch antwortet jemand am Telefon.
«نه دفتر باز است و نه کسی تلفن را جواب می‌دهد.»

برای دو فاعل مفرد با weder … noch، در کاربرد واقعی هم فعل مفرد و هم فعل جمع دیده می‌شود. با دو شخص متمایز، جمع اغلب طبیعی است؛ اگر یکی از فاعل‌ها جمع باشد، معمولاً فعل نیز جمع می‌آید.

Kasus (حالت دستوری) و بخش‌های مشترک

این حروف ربط حالت اسم یا ضمیر را تعیین نمی‌کنند. حالت همچنان به فعل یا حرف اضافه وابسته است. Akkusativ و Dativ دو حالت رایج‌اند؛ بسیاری از حروف اضافه نیز یکی از این حالت‌ها را می‌طلبند.

مثلاً در entweder mit dem Bus oder mit der Bahn، هر دو گروه به‌دلیل mit در Dativ هستند. اگر هر گزینه حرف اضافه‌ی متفاوتی بخواهد، آن‌ها را جداگانه بیاورید: entweder zu meiner Schwester oder in die Stadt یعنی «یا پیش خواهرم یا به مرکز شهر».

جنسیت و مفرد یا جمع بودن اسم‌ها هم طبق قواعد معمول تعیین می‌شود؛ این ساختارها شکل ویژه‌ای برای جنسیت یا شخص ندارند.

ویرگول و بررسی نهایی

میان اجزای ساده‌ی متصل‌شده با این ۳ ساختار معمولاً ویرگول نمی‌آید.
میان دو Hauptsatz مستقل با entweder … oder می‌توان برای خوانایی ویرگول گذاشت.
میان دو Hauptsatz کامل با weder … noch معمولاً ویرگول می‌گذارند (اختیاری است).

هنگام بازبینی، اول دو بخش مرتبط را پیدا کنید، سپس هماهنگی ساختارشان و جای فعل را بررسی کنید. وجود یک Konjunktion (حرف ربط) دوتایی به‌تنهایی فعل را به پایان جمله نمی‌فرستد؛ این قاعده را با Nebensätze (جمله‌های وابسته) اشتباه نگیرید.

جدول

ساختار یا نکته	الگوی آلمانی	کاربرد و قاعده
انتخاب میان دو مورد	entweder A oder B	یا این یا آن؛ معمولاً انتخاب یکی از دو امکان
تأیید هر دو مورد	sowohl A als auch B	هم این و هم آن؛ تأکید بر هر دو
نفی هر دو مورد	weder A noch B	نه این و نه آن؛ بدون نفی اضافه برای همان موارد
پیوند اسم‌ها	sowohl der Arzt als auch die Ärztin	جنسیت و حالت هر اسم طبق نقش آن تعیین می‌شود
پیوند صفت‌ها	sowohl hell als auch ruhig	دو صفت هم‌نقش، بدون ویرگول
پیوند گروه‌های حرف اضافه‌ای	entweder mit dem Bus oder mit der Bahn	حرف اضافه حالت هر گروه را تعیین می‌کند
پیوند فعل‌ها با فاعل مشترک	Ich kann weder kommen noch anrufen.	فاعل و Modalverb (فعل وجهی) مشترک تکرار نمی‌شوند
جمله‌ی کامل؛ انتخاب، الگوی اول	Entweder kommst du oder ich gehe.	بخش اول جایگاه اول را می‌گیرد؛ فعل بعد از آن می‌آید
جمله‌ی کامل؛ انتخاب، الگوی دوم	Entweder du kommst oder ich gehe.	بخش اول بیرون از جمله است؛ ترتیب فاعل و فعل حفظ می‌شود
جمله‌ی کامل؛ نفی دوگانه	Weder kommt er, noch ruft er an.	فعل پس از هر بخش می‌آید؛ بین دو جمله ویرگول می‌گذاریم
دو فاعل مفرد با تأیید	Sowohl Ali als auch Mina arbeiten.	برای دو شخص متمایز، فعل معمولاً جمع است
دو فاعل مفرد با نفی	Weder Ali noch Mina kommt. / Weder Ali noch Mina kommen.	مفرد و جمع هر دو کاربرد دارند؛ جمع برای دو شخص اغلب طبیعی است
اجزای ساده و ویرگول	entweder heute oder morgen / sowohl heute als auch morgen / weder heute noch morgen	میان این اجزای ساده ویرگول نمی‌آید
جمله‌های مستقل و ویرگول	Entweder kommst du, oder ich gehe.	میان دو جمله‌ی مستقل با این ساختار، ویرگول اختیاری است

مثال‌ها

Sie können entweder bar oder mit Ihrer Karte bezahlen.

شما می‌توانید یا نقدی پرداخت کنید یا با کارتتان.

دو گزینه‌ی پرداخت با entweder … oder معرفی شده‌اند.

Die neue Wohnung ist sowohl hell als auch ruhig.

آپارتمان جدید هم روشن است و هم آرام.

دو صفت با sowohl … als auch به هم وصل شده‌اند.

Am Sonntag fährt hier weder ein Bus noch eine Bahn.

روز یکشنبه اینجا نه اتوبوسی حرکت می‌کند و نه قطاری.

خود weder … noch هر دو وسیله‌ی نقلیه را نفی می‌کند.

Wir sprechen sowohl mit dem Lehrer als auch mit der Schulleiterin.

ما هم با معلم صحبت می‌کنیم و هم با مدیر مدرسه.

پس از mit، اسم مذکر و اسم مؤنث هر دو Dativ هستند.

Ich kann den Termin weder verschieben noch ganz absagen.

من نه می‌توانم وقت ملاقات را جابه‌جا کنم و نه آن را کاملاً لغو کنم.

فاعل و Modalverb مشترک‌اند؛ دو Infinitiv (مصدر) با weder … noch پیوند خورده‌اند.

Sowohl mein Bruder als auch meine Schwester wohnen in Berlin.

هم برادرم و هم خواهرم در برلین زندگی می‌کنند.

دو فاعل متمایز داریم؛ به همین دلیل wohnen به صورت جمع آمده است.

Entweder schicken Sie das Formular heute ab oder Sie kommen morgen persönlich.

یا فرم را امروز ارسال می‌کنید یا فردا شخصاً می‌آیید.

پس از entweder فعل آمده، اما پس از oder فاعل پیش از فعل است.

Weder habe ich einen Brief bekommen, noch hat mich jemand angerufen.

نه نامه‌ای دریافت کرده‌ام و نه کسی با من تماس گرفته است.

در هر دو جمله، فعل صرف‌شده بلافاصله پس از weder و noch قرار دارد.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Die Wohnung ist sowohl hell und ruhig. — درست: Die Wohnung ist sowohl hell als auch ruhig. — بخش دوم این ساختار باید als auch باشد.
اشتباه: Ich habe weder Zeit noch Geld nicht. — درست: Ich habe weder Zeit noch Geld. — برای نفی همان دو مورد، nicht اضافه نمی‌شود.
اشتباه: Weder ich habe Zeit, noch ich kann kommen. — درست: Weder habe ich Zeit, noch kann ich kommen. — وقتی هر جمله با یکی از این دو بخش شروع می‌شود، فعل صرف‌شده بلافاصله پس از آن می‌آید.
اشتباه: Wir fahren entweder mit dem Bus oder mit die Bahn. — درست: Wir fahren entweder mit dem Bus oder mit der Bahn. — Konjunktion حالت اسم را عوض نمی‌کند؛ mit همچنان Dativ می‌خواهد.
اشتباه: Entweder kommst du heute oder bleibst du zu Hause. — درست: Entweder kommst du heute oder du bleibst zu Hause. — در این جمله‌ی خبری، oder به‌تنهایی باعث جابه‌جایی فاعل و فعل نمی‌شود.