Genitiv برای مالکیت و وابستگی

Genitiv؛ با آن نشان می‌دهیم چیزی متعلق به چه کسی است یا به چه چیزی مربوط می‌شود. در این درس، شکل آرتیکل‌ها، تغییر اسم‌ها و ساختن ترکیب‌هایی مانند «آدرس شرکت» را یاد می‌گیرید.

Genitiv چه چیزی را نشان می‌دهد؟

در فارسی با کسره‌ی اضافه می‌گوییم «کلیدِ همسایه». در آلمانی، Genitiv می‌تواند همین رابطه را نشان دهد: der Schlüssel des Nachbarn یعنی «کلید همسایه». این رابطه فقط مالکیت واقعی نیست؛ ارتباط، خویشاوندی یا تعلق داشتن به یک مجموعه را هم بیان می‌کند: der Anfang des Kurses یعنی «شروع دوره».

گروه اضافی معمولاً بعد از اسمی می‌آید که توضیحش می‌دهد. در die Adresse der Firma، جنسیت و شمارِ «شرکت» شکل der Firma را تعیین می‌کند، نه جنسیتِ «آدرس».

Artikel چگونه تغییر می‌کند؟

Artikel؛ مانند der یا ein. در Genitiv، شکل‌های bestimmter Artikel (آرتیکل معین) برای مذکر، مؤنث، خنثی و جمع به‌ترتیب des، der، des و der هستند.

مذکر: der Vater → des Vaters
مؤنث: die Mutter → der Mutter
خنثی: das Kind → des Kindes
جمع: die Kinder → der Kinder

unbestimmter Artikel (آرتیکل نامعین) در مذکر و خنثی eines و در مؤنث einer می‌شود. برای جمع، unbestimmter Artikel نداریم. واژه‌های kein به معنی «هیچ» و mein به معنی «مال من» نیز همین الگوی پایانی را دارند، اما شکل جمع هم می‌گیرند.

جدول پایین همه‌ی صورت‌های ملکی را نشان می‌دهد. برای خطاب محترمانه، حرف اول Ihr همیشه بزرگ می‌ماند. در صورت‌های مربوط به euer، معمولاً شکل‌های کوتاه‌تر eures و eurer به کار می‌روند.

خود اسم چه تغییری می‌کند؟

بیشتر اسم‌های مذکر و خنثی در Genitiv پسوند -s یا -es می‌گیرند. اسم مؤنث و شکل جمع معمولاً پسوند اضافی نمی‌گیرند.

در اسم‌های چندهجایی، به‌ویژه با پایان -er، -el یا -en، معمولاً -s می‌آید: des Lehrers، des Onkels، des Gartens.
در بسیاری از اسم‌های تک‌هجایی، -es رایج است: des Kindes. گاهی هر دو شکل درست‌اند: des Tages و des Tags.
اسم‌هایی با پایان‌هایی مانند -s، -ß، -x و -z معمولاً -es می‌گیرند: des Hauses و des Platzes.

یک استثنای مهم، اسم‌های مذکری هستند که در حالت‌های غیر از Nominativ -n یا -en می‌گیرند؛ به این الگو n-Deklination یعنی «صرف اسم با پایان ن» می‌گویند: des Kollegen، des Menschen، des Nachbarn. به این اسم‌ها دوباره -s اضافه نکنید. صورت‌های ویژه‌ای مانند des Namens و des Herzens را جداگانه یاد بگیرید.

اسم اصلی هنوز حالت خودش را دارد

Genitiv فقط گروهِ وابسته را مشخص می‌کند. اسم اصلی ممکن است فاعل، مفعول یا بخشی از یک گروه حرف اضافه‌ای باشد. Akkusativ و Dativ حالت‌هایی‌اند که بعد از بعضی فعل‌ها و حرف‌های اضافه می‌آیند.

Ich suche den Schlüssel meines Bruders schon seit gestern.

«از دیروز دنبال کلید برادرم می‌گردم.»

در این جمله، den Schlüssel مفعول مستقیم است؛ اما meines Bruders مالک را نشان می‌دهد و Genitiv می‌ماند. حالت این دو گروه را مستقل بررسی کنید. همچنین به جمع، مثل Dativ، خودکار -n اضافه نکنید: die Taschen der Kinder یعنی «کیف‌های بچه‌ها».

نام اشخاص و پرسش درباره‌ی مالک

نام شخص معمولاً بدون Artikel و پیش از اسم می‌آید و -s می‌گیرد: Miras Wohnung یعنی «آپارتمان میرا». در این ساخت، پیش از اسم بعدی Artikel نمی‌گذاریم. اگر نام به s، ß، x یا z ختم شود، فقط آپاستروف می‌گذاریم: Max’ Fahrrad یعنی «دوچرخه‌ی مکس».

برای پرسیدن «مال چه کسی؟» از wessen استفاده می‌کنیم. این واژه برای جنسیت‌ها و جمع تغییر نمی‌کند: Wessen Schlüssel یعنی «کلید چه کسی» و wessen Kinder یعنی «بچه‌های چه کسی».

مقایسه با ساخت روزمره

در گفت‌وگو، ساخت von + Dativ یعنی «از + Dativ» هم برای بیان مالکیت رایج است. das Auto meines Bruders و das Auto von meinem Bruder هر دو می‌توانند «ماشین برادرم» باشند. Genitiv در نوشتار معمولاً فشرده‌تر است.

صفت پیش از اسم نیز باید پایان مناسب بگیرد: die Adresse meines neuen Arbeitgebers یعنی «آدرس کارفرمای جدیدم». صرف صفت قاعده‌ی جداگانه‌ای دارد؛ پسوند اسم جای پسوند صفت را نمی‌گیرد.

جدول

واژه یا الگو	مذکر	مؤنث	خنثی	جمع
bestimmter Artikel	des	der	des	der
unbestimmter Artikel	eines	einer	eines	ندارد
منفی‌کننده	keines	keiner	keines	keiner
ملکیِ من	meines	meiner	meines	meiner
ملکیِ تو	deines	deiner	deines	deiner
ملکیِ او، مذکر	seines	seiner	seines	seiner
ملکیِ او، مؤنث	ihres	ihrer	ihres	ihrer
ملکیِ آن، خنثی	seines	seiner	seines	seiner
ملکیِ ما	unseres	unserer	unseres	unserer
ملکیِ شما، دوستانه‌ی جمع	eures	eurer	eures	eurer
ملکیِ آن‌ها	ihres	ihrer	ihres	ihrer
ملکیِ شما، محترمانه	Ihres	Ihrer	Ihres	Ihrer
اشاره‌ی «این»	dieses	dieser	dieses	dieser
پرسشیِ «کدام»	welches	welcher	welches	welcher
پرسش درباره‌ی مالک	wessen	wessen	wessen	wessen
پایان معمول اسم	-(e)s	بدون تغییر	-(e)s	بدون تغییر
نمونه‌ی گروه کامل	des Vaters	der Mutter	des Kindes	der Kinder
اسم‌های مذکر با صرف ن	des Jungen / des Studenten / des Nachbarn	کاربرد ندارد	کاربرد ندارد	شکل جمع معمول اسم
صورت‌های ویژه‌ی مهم	des Namens	کاربرد ندارد	des Herzens	شکل جمع معمول اسم
نام شخص با پایان معمول	Miras Wohnung	وابسته به جنسیت نیست	وابسته به جنسیت نیست	وابسته به شمار نیست
نام شخص با پایان آوای س	Max’ Fahrrad / Hans’ Tasche	وابسته به جنسیت نیست	وابسته به جنسیت نیست	وابسته به شمار نیست

مثال‌ها

Die Tasche meiner Mutter liegt noch auf dem Sofa.

کیف مادرم هنوز روی مبل است.

اسم مؤنث در meiner Mutter پسوند اضافی نمی‌گیرد.

Das Fenster des Zimmers bleibt heute wegen der Hitze offen.

پنجره‌ی اتاق امروز به‌خاطر گرما باز می‌ماند.

اسم خنثی در des Zimmers پسوند -s گرفته است.

Die Fahrräder der Kinder stehen hinter unserem neuen Haus.

دوچرخه‌های بچه‌ها پشت خانه‌ی جدیدمان هستند.

در Genitiv جمع، der Kinder درست است و به اسم -n اضافه نمی‌شود.

Miras Bruder arbeitet seit einem Monat in unserer Firma.

برادر میرا یک ماه است که در شرکت ما کار می‌کند.

نام شخص در Miras Bruder پیش از اسم آمده و -s گرفته است.

Wessen Auto steht seit gestern direkt vor unserer Garage?

ماشین چه کسی از دیروز درست جلوی گاراژ ماست؟

wessen درباره‌ی مالک می‌پرسد و خودش تغییر نمی‌کند.

Ich habe die Telefonnummer meines neuen Kollegen leider verloren.

متأسفانه شماره‌تلفن همکار جدیدم را گم کرده‌ام.

شکل Genitiv Kollege برابر با Kollegen است؛ پایان صفت نیز -en است.

Die Reparatur eines alten Autos dauert manchmal mehrere Tage.

تعمیر یک ماشین قدیمی گاهی چند روز طول می‌کشد.

در eines alten Autos، Artikel، صفت و اسم هرکدام پایان مناسب دارند.

Nach dem Gespräch mit der Leiterin der Schule war alles klar.

بعد از گفت‌وگو با مدیر مدرسه، همه‌چیز روشن بود.

در mit der Leiterin Dativ داریم؛ der Schule وابسته‌ی Genitiv «مدیر» است.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Das ist das Auto meines Bruder. — درست: Das ist das Auto meines Bruders. — اسم مذکر در اینجا علاوه بر تغییر Artikel، پسوند هم می‌گیرد.
اشتباه: Ich kenne den Namen des Kollegens. — درست: Ich kenne den Namen des Kollegen. — این اسم از الگوی صرف ن پیروی می‌کند و پسوند دیگری نمی‌گیرد.
اشتباه: Die Taschen der Kindern stehen im Flur. — درست: Die Taschen der Kinder stehen im Flur. — پایان مخصوص Dativ جمع را به Genitiv منتقل نکنید.
اشتباه: Mira’s Wohnung ist sehr hell. — درست: Miras Wohnung ist sehr hell. — برای این نام در ساخت ملکی معمول، آپاستروف نمی‌گذاریم.
اشتباه: Das ist der Schlüssel meines Schwester. — درست: Das ist der Schlüssel meiner Schwester. — شکل ملکی را بر اساس جنسیتِ مالک انتخاب کنید، نه جنسیتِ چیزی که متعلق به اوست.