Passiv در Perfekt (گذشته‌ی نقلی) و با Modalverben

از Passiv ساده به دو ساخت تازه

در Vorgangspassiv (مجهول فرایندی)، موضوع جمله کسی یا چیزی است که کاری روی آن انجام می‌شود. برای مثال، در Die Wohnung wird renoviert. یعنی «آپارتمان در حال بازسازی است»، خود آپارتمان کاری انجام نمی‌دهد. ساخت پایه از فعل werden و Partizip II (شکل سوم فعل) ساخته می‌شود.

اکنون دو تغییر مهم داریم: برای گزارش کاری که انجام شده است، از Perfekt یعنی گذشته‌ی نقلی استفاده می‌کنیم؛ برای بیان ضرورت، توانایی یا اجازه، یک Modalverb به Passiv اضافه می‌کنیم. جنسیت اسم در این ساخت‌ها تغییری ایجاد نمی‌کند؛ شخص و مفرد یا جمع بودن فاعل، شکل فعل صرف‌شده را تعیین می‌کند.

Passiv در گذشته‌ی نقلی

فرمول این ساخت چنین است: شکل صرف‌شده‌ی sein + Partizip II اصلی + worden.

در جمله‌ی خبری، Hilfsverb (فعل کمکی) جایگاه دوم را می‌گیرد و دو بخش دیگر در پایان می‌آیند:

• Die Rechnung ist gestern per E-Mail geschickt worden. یعنی «صورتحساب دیروز با ایمیل فرستاده شده است.»

برای همه‌ی شخص‌ها، شکل مناسب sein را انتخاب می‌کنیم؛ Hilfsverb این ساخت haben نیست. در جدول، صرف کامل را با فعل informieren به معنی «اطلاع دادن» می‌بینید. در سؤال بله یا خیر، Hilfsverb اول می‌آید: Sind die Unterlagen schon an die Schule geschickt worden? یعنی «آیا مدارک قبلاً به مدرسه فرستاده شده‌اند؟»

چرا worden، نه geworden؟

وقتی werden نقش Hilfsverb Passiv را دارد، در گذشته‌ی نقلی به صورت worden می‌آید. اما وقتی خودش به معنی «شدن» و بیانگر تغییر وضعیت است، Partizip II آن geworden است.

• Die neue Kollegin ist heute vom Chef informiert worden. یعنی «امروز از طرف رئیس به همکار جدید اطلاع داده شده است.»
• Die neue Kollegin ist nach dem Gespräch ruhiger geworden. یعنی «همکار جدید پس از گفت‌وگو آرام‌تر شده است.»

همچنین Die Tür ist geöffnet worden. یعنی «در باز شده است» و انجام عمل را گزارش می‌کند. ساخت کوتاه‌تر Die Tür ist geöffnet. یعنی «در باز است» و وضعیت را توصیف می‌کند؛ این دو ساخت یکسان نیستند.

Passiv با Modalverb

فرمول اصلی چنین است: Modalverb صرف‌شده + Partizip II اصلی + werden. در اینجا werden یک Infinitiv (مصدر) است و صرف نمی‌شود.

• Der Antrag muss bis Freitag vollständig ausgefüllt werden. یعنی «درخواست باید تا جمعه به‌طور کامل پر شود.»

فعل‌های رایج عبارت‌اند از müssen برای ضرورت، können برای امکان، dürfen برای اجازه، sollen برای دستور یا انتظار و wollen برای خواست. در ساختی مانند Ich will informiert werden.، گوینده می‌خواهد خودش دریافت‌کننده‌ی اطلاع باشد.

فعل mögen نیز ممکن است، به‌ویژه برای بیان نپسندیدن: Ich mag bei der Arbeit nicht ständig unterbrochen werden. یعنی «دوست ندارم هنگام کار مدام حرفم قطع شود.» شکل möchten برای بیان مؤدبانه‌ی خواسته کاربرد دارد. این شکل از نظر دستوری شرطی است، اما معمولاً به خواسته‌ی اکنون اشاره می‌کند.

Präteritum (گذشته‌ی ساده) و جایگاه فعل‌ها

برای ضرورت یا امکان در گذشته، در گفتار هم معمولاً از Präteritum Modalverb استفاده می‌کنیم: musste، konnte و مانند آن. پایان جمله همچنان Partizip II + werden است، نه worden.

• Der Termin musste wegen einer Krankheit kurzfristig verschoben werden. یعنی «قرار به دلیل بیماری باید در آخرین لحظه به تعویق می‌افتاد.»

در Nebensatz (جمله‌ی وابسته)، فعل صرف‌شده به آخر می‌رود:

• گذشته‌ی نقلی Passiv: …, weil der Termin verschoben worden ist.
• Passiv با Modalverb: …, weil der Termin verschoben werden muss.

بین Hauptsatz (جمله‌ی اصلی) و وابسته ویرگول می‌گذاریم. در سؤال مستقیم نیز فقط فعل صرف‌شده به ابتدای جمله می‌رود؛ بخش پایانی دست‌نخورده می‌ماند.

انجام‌دهنده، نفی و خواندن جدول

اگر انجام‌دهنده مهم باشد، می‌توان آن را با von و Dativ اضافه کرد: von der Ärztin یعنی «توسط پزشک زن». اگر انجام‌دهنده نامعلوم یا بی‌اهمیت باشد، حذفش می‌کنیم؛ لازم نیست برای هر جمله‌ی Passiv آن را ذکر کنیم.

به تفاوت معنا توجه کنید: muss nicht یعنی «لازم نیست»، ولی darf nicht یعنی «اجازه ندارد». بنابراین این دو را نباید به جای هم به کار برد.

در جدول، هر جفتِ جداشده با خط مورب به ترتیب حال / Präteritum است. ستون گذشته‌ی نقلی یک نمونه‌ی کامل دارد. ستون آخر فقط صورت‌های möchten را نشان می‌دهد؛ این شکل‌ها Präteritum نیستند.

جدول

مثال‌ها

Die Rechnung ist gestern per E-Mail geschickt worden.

صورتحساب دیروز با ایمیل فرستاده شده است.

گذشته‌ی نقلی Passiv با ist و پایانِ geschickt worden ساخته شده است.

Wir sind heute über die neuen Regeln informiert worden.

امروز درباره‌ی مقررات جدید به ما اطلاع داده شده است.

برای wir، Hilfsverb به صورت sind می‌آید.

Der Antrag muss bis Freitag vollständig ausgefüllt werden.

درخواست باید تا جمعه به‌طور کامل پر شود.

پس از Modalverb، پایان جمله ausgefüllt werden است.

Die Tickets können auch direkt am Bahnhof gekauft werden.

بلیت‌ها را می‌توان مستقیماً در ایستگاه قطار هم خرید.

فعل können با فاعل جمع هماهنگ است و امکان را بیان می‌کند.

Im Krankenhaus dürfen die Patienten nachts nicht gestört werden.

در بیمارستان نباید شب‌ها مزاحم بیماران شد.

ترکیب dürfen nicht ممنوعیت را می‌رساند، نه نبودِ ضرورت.

Ich möchte vor der Untersuchung über die Risiken informiert werden.

مایلم پیش از معاینه درباره‌ی خطرها به من اطلاع داده شود.

فاعل ich دریافت‌کننده‌ی اطلاع است، نه کسی که اطلاع می‌دهد.

Die Ärztin bestätigt, dass die Unterlagen bereits geprüft worden sind.

پزشک تأیید می‌کند که مدارک قبلاً بررسی شده‌اند.

در Nebensatz، ترتیب پایانی geprüft worden sind است.

Wir mussten warten, weil das Gerät zuerst repariert werden musste.

مجبور بودیم منتظر بمانیم، چون دستگاه ابتدا باید تعمیر می‌شد.

در Nebensatz، Modalverb گذشته پس از repariert werden آمده است.

اشتباه‌های رایج

• اشتباه: Die Rechnung hat gestern bezahlt worden. — درست: Die Rechnung ist gestern bezahlt worden. — Hilfsverb گذشته‌ی نقلی Passiv sein است.
• اشتباه: Die Rechnung ist gestern bezahlt geworden. — درست: Die Rechnung ist gestern bezahlt worden. — در Passiv از worden استفاده می‌کنیم، نه geworden.
• اشتباه: Der Antrag muss heute ausgefüllt worden. — درست: Der Antrag muss heute ausgefüllt werden. — پس از Modalverb، Infinitiv werden لازم است.
• اشتباه: Ich warte, weil der Antrag muss geprüft werden. — درست: Ich warte, weil der Antrag geprüft werden muss. — در این Nebensatz، Modalverb صرف‌شده در آخر قرار می‌گیرد.
• اشتباه: Die Unterlagen ist bereits geprüft worden. — درست: Die Unterlagen sind bereits geprüft worden. — فاعل جمع است؛ بنابراین Hilfsverb نیز باید جمع باشد.

مبحث‌های مرتبط

• Vorgangspassiv در حال و Präteritum
• گذشته‌ی Perfekt با haben و sein
• جای فعل در Nebensatz
• Zustandspassiv در آلمانی