پرسیدن درباره‌ی انتخاب، نوع، شخص و چیزها

اول نقش واژه را مشخص کنید

برای انتخاب واژه‌ی پرسشی، فقط معنی فارسی کافی نیست؛ نقش آن در جمله هم مهم است. Nominativ، Akkusativ و Dativ یعنی حالتی که بعضی فعل‌ها و حرف‌های اضافه می‌خواهند.

• Wer arbeitet heute? یعنی «چه کسی امروز کار می‌کند؟»؛ سؤال درباره‌ی فاعل است.
• Wen rufst du an? یعنی «به چه کسی زنگ می‌زنی؟»؛ فعل anrufen مفعول مستقیم می‌گیرد.
• Wem hilfst du heute? یعنی «امروز به چه کسی کمک می‌کنی؟»؛ فعل helfen Dativ می‌خواهد.

پس وجود «به» در ترجمه‌ی فارسی، به‌تنهایی نشانه‌ی Dativ نیست. این سه واژه جنسیت و مفرد یا جمع بودن شخص را مشخص نمی‌کنند.

پرسش درباره‌ی انتخاب با welcher

welcher یعنی «کدام»؛ معمولاً می‌خواهیم از میان گزینه‌های مشخص انتخاب کنیم. پایان آن با جنسیت، تعداد و حالت اسم هماهنگ می‌شود.

Welchen Bus nehmen wir heute? یعنی «امروز کدام اتوبوس را سوار می‌شویم؟» اسم Bus مذکر و در این جمله مفعول مستقیم است؛ بنابراین welchen می‌آید.

این واژه می‌تواند بدون اسم هم بیاید، اگر اسم از موقعیت روشن باشد: Welche ist deine Tasche? یعنی «کدام‌یک کیف توست؟» شکل‌های جدول برای این کاربرد هم معتبرند.

پرسش درباره‌ی نوع با was für ein

was für ein یعنی «چه نوعی از» و درباره‌ی ویژگی یا دسته‌ی چیزی سؤال می‌کند، نه لزوماً انتخاب میان چند گزینه.

Was für eine Wohnung suchst du? یعنی «دنبال چه نوع آپارتمانی می‌گردی؟» پاسخ می‌تواند «یک آپارتمان کوچک» باشد. در مقابل، Welche Wohnung suchst du? یعنی «دنبال کدام آپارتمان می‌گردی؟» و معمولاً به آپارتمانی مشخص اشاره دارد.

فقط بخش ein تغییر می‌کند. در این عبارت، für به‌تنهایی باعث مفعولی شدن اسم نمی‌شود؛ نقش کل عبارت تعیین‌کننده است. در جمع، پیش از اسم هیچ شکلی از ein نمی‌آید: Was für Bücher liest du? یعنی «چه نوع کتاب‌هایی می‌خوانی؟»

اگر اسم حذف شود، شکل‌هایی مانند was für einer، was für eins و در جمع was für welche به کار می‌روند. در ردیف‌های مربوط در جدول، شکل پیش از ممیز با اسم و شکل پس از آن بدون اسم است.

اسم جمع در Dativ معمولاً -n می‌گیرد (mit welchen Kindern)، مگر جمعش از قبل به -n یا -s ختم شود (mit was für Taschen، mit welchen Autos).

پرسش درباره‌ی چیزها با wo(r)-

وقتی فعل یا عبارت به حرف اضافه نیاز دارد، برای پرسش درباره‌ی چیزها اغلب wo- را به همان حرف اضافه وصل می‌کنیم. اگر حرف اضافه با واکه شروع شود، معمولاً r میان آن‌ها می‌آید:

• mit → womit برای «با چه چیزی»
• für → wofür برای «برای چه چیزی»
• auf → worauf برای «منتظر چه چیزی» در کنار warten
• über → worüber برای «درباره‌ی چه چیزی» در کنار sprechen

حرف اضافه را از فعل یا معنی جمله انتخاب کنید؛ همه‌ی ترکیب‌ها ترجمه‌ی فارسی ثابتی ندارند. این ساختارها فقط پرسش مکانی نیستند.

برای انسان‌ها حرف اضافه را نگه دارید

برای پرسش درباره‌ی انسان معمولاً حرف اضافه با wen یا wem می‌آید، نه با wo(r)-.

Auf wen wartest du hier? یعنی «اینجا منتظر چه کسی هستی؟» اما Worauf wartest du hier? یعنی «اینجا منتظر چه چیزی هستی؟» پس از mit، Dativ لازم است: Mit wem fährst du zur Arbeit? یعنی «با چه کسی به محل کار می‌روی؟»

جای عبارت پرسشی در جمله

در سؤال مستقیم، کل عبارت پرسشی در آغاز و فعل صرف‌شده بلافاصله پس از آن می‌آید. مثلاً در Mit welchem Bus fährst du?، عبارت Mit welchem Bus یک واحد است. معنی جمله «با کدام اتوبوس می‌روی؟» است. هنگام ساختن سؤال، ابتدا فعل و حرف اضافه را بررسی کنید، سپس شکل پرسشی مناسب را انتخاب کنید.

جدول

مثال‌ها

Wer kommt heute mit ins Kino?

چه کسی امروز همراه ما به سینما می‌آید؟

wer درباره‌ی فاعل سؤال می‌کند.

Wen besuchst du morgen im Krankenhaus?

فردا در بیمارستان به دیدن چه کسی می‌روی؟

فعل besuchen مفعول مستقیم می‌گیرد؛ بنابراین wen لازم است.

Wem gehört die Tasche auf dem Stuhl?

کیف روی صندلی متعلق به چه کسی است؟

فعل gehören با Dativ می‌آید؛ واژه‌ی پرسشی آن wem است.

Welche Jacke möchtest du heute anziehen?

امروز می‌خواهی کدام کاپشن را بپوشی؟

welche انتخاب یک کاپشن از میان گزینه‌ها را می‌پرسد.

Was für einen Beruf hat dein Bruder?

برادرت چه نوع شغلی دارد؟

Beruf مذکر و مفعول مستقیم است؛ پس einen می‌آید.

Mit welchem Zug fahren wir nach Berlin?

با کدام قطار به برلین می‌رویم؟

پس از mit Dativ می‌آید؛ شکل مذکر welchem است.

Worauf wartest du hier vor dem Haus?

اینجا جلوی خانه منتظر چه چیزی هستی؟

از ترکیب warten auf برای چیزها پرسش worauf ساخته می‌شود.

Mit wem sprichst du über die Wohnung?

با چه کسی درباره‌ی آپارتمان صحبت می‌کنی؟

چون سؤال درباره‌ی انسان است، mit wem به کار می‌رود، نه womit.

اشتباه‌های رایج

• اشتباه: Welche Bus nimmst du? — درست: Welchen Bus nimmst du? — اسم مذکر در نقش مفعول مستقیم به شکل welchen نیاز دارد.
• اشتباه: Was für einen Mann hilft dir? — درست: Was für ein Mann hilft dir? — مرد فاعل جمله است؛ وجود für در این عبارت، اسم را مفعولی نمی‌کند.
• اشتباه: Wem rufst du heute an? — درست: Wen rufst du heute an? — فعل anrufen مفعول مستقیم می‌گیرد، هرچند در فارسی «به کسی زنگ زدن» می‌گوییم.
• اشتباه: Was für eine Bücher liest du? — درست: Was für Bücher liest du? — پیش از اسم جمع، ein و شکل‌های آن حذف می‌شوند.
• اشتباه: Woauf wartest du? — درست: Worauf wartest du? — پیش از auf حرف میانی r لازم است.

مبحث‌های مرتبط

• پرسش‌های اطلاعاتی با W در آلمانی
• Dativ: Artikel و ضمیرهای شخصی
• فعل‌های دارای حرف اضافه در آلمانی
• واژه‌های اشاره در آلمانی
• فعل‌های حرف‌اضافه‌دار و ضمیرهای قیدی