واژه‌های اشاره در آلمانی

با dieser و شکل‌های دیگر آن می‌توانید شخص یا چیز مشخصی را نشان دهید. در این درس یاد می‌گیرید این واژه‌ها چگونه همراه اسم یا به‌جای اسم می‌آیند و ضمیرهای اشاره‌ی der، die و das چه شکل‌هایی دارند.

اشاره همراه اسم یا به‌جای اسم

Demonstrativartikel یعنی واژه‌ی اشاره‌ای که پیش از اسم می‌آید و آن را مشخص می‌کند؛ مانند diese Wohnung به معنی «این آپارتمان». برخلاف فارسی، واژه‌ی اشاره در آلمانی با Genus (جنس دستوری)، مفرد یا جمع بودن و نقش اسم تغییر می‌کند.

Demonstrativpronomen یعنی ضمیر اشاره؛ این ضمیر جای اسم را می‌گیرد، چون شنونده می‌داند درباره‌ی چه چیزی صحبت می‌کنیم:

Diese Wohnung ist sehr hell. یعنی «این آپارتمان خیلی روشن است.»
Diese ist mir zu teuer. یعنی «این یکی برای من زیادی گران است.»

در جمله‌ی دوم، ضمیر همچنان به آپارتمان اشاره می‌کند و شکل مؤنث دارد.

شکل مناسب را چگونه انتخاب کنیم؟

ابتدا جنس و تعداد اسم را مشخص کنید. سپس نقش آن را در جمله پیدا کنید:

Nominativ: چه کسی یا چه چیزی کاری انجام می‌دهد یا توصیف می‌شود؟
Akkusativ: بسیاری از فعل‌ها، مانند kaufen به معنی «خریدن»، مفعولی در این حالت می‌گیرند.
Dativ: بعد از فعل‌هایی مانند helfen به معنی «کمک کردن» و حرف‌اضافه‌هایی مانند mit به معنی «با» می‌آید.

شکل‌های dieser در این سه حالت در جدول آمده‌اند. این شکل‌ها هم پیش از اسم و هم به‌جای آن به کار می‌روند. برای نمونه، diesen می‌تواند مفعولیِ مذکر مفرد یا Dativ جمع باشد؛ بنابراین فقط پایان واژه کافی نیست و باید جمله را بررسی کنید.

اشاره با این واژه‌ها چه معنایی دارد؟

خانواده‌ی dieser توجه شنونده را به شخص یا چیز مشخصی جلب می‌کند. ترجمه‌ی معمول آن «این» است، اما بسته به موقعیت می‌تواند به چیزی که قبلاً درباره‌اش صحبت کرده‌اید نیز اشاره کند. پس همیشه نشانه‌ی فاصله‌ی نزدیک نیست.

در فارسی «این» پیش از اسم جمع تغییر نمی‌کند، ولی در آلمانی برای جمع در Nominativ و Akkusativ diese می‌آید. در Dativ جمع، شکل آن diesen است. خود اسم جمع نیز معمولاً -n می‌گیرد؛ اگر از قبل به -n ختم شود یا جمع آن با -s ساخته شود، چیزی اضافه نمی‌کنیم: mit diesen Kindern یعنی «با این بچه‌ها» و mit diesen Autos یعنی «با این خودروها».

ضمیرهای اشاره‌ی کوتاه

واژه‌های der، die و das نیز می‌توانند بدون اسم بیایند و معنی «این یکی» یا «آن یکی» بدهند. شکل آن‌ها را از اسم مورد اشاره می‌گیریم. در گفتار، وقتی برای انتخاب یا تأکید به کار می‌روند، معمولاً تکیه دارند.

این شکل‌ها اغلب شبیه Artikel هستند؛ اما در Dativ جمع تفاوت مهمی داریم: پیش از اسم den می‌آید، ولی ضمیر اشاره denen است. ضمیر مستقل است و نباید دوباره اسم را بلافاصله پس از آن بیاورید.

اشاره‌ی کلی با این و آن

برای معرفی شخص، شناسایی چیزی یا اشاره به یک وضعیت می‌توان از das استفاده کرد. در این کاربرد، لازم نیست شکل آن با اسم بعدی هماهنگ شود:

Das ist meine neue Kollegin. یعنی «این همکار جدید من است.»
Das sind meine neuen Nachbarn. یعنی «این‌ها همسایه‌های جدید من هستند.»

برای جمع، فعل به sind تغییر می‌کند، اما das ثابت می‌ماند. شکل کوتاه dies نیز برای اشاره‌ی کلی به کار می‌رود، ولی در گفت‌وگوی روزمره das رایج‌تر است. هنگام انتخاب ضمیر، تفاوت میان «اشاره‌ی کلی» و «جایگزین کردن یک اسم مشخص» را در نظر بگیرید.

جدول

حالت	جنس و تعداد	اشاره همراه اسم یا به‌جای آن	ضمیر اشاره‌ی کوتاه
Nominativ	مذکر مفرد	dieser	der
Nominativ	مؤنث مفرد	diese	die
Nominativ	خنثی مفرد	dieses	das
Nominativ	جمع، همه‌ی جنس‌ها	diese	die
Akkusativ	مذکر مفرد	diesen	den
Akkusativ	مؤنث مفرد	diese	die
Akkusativ	خنثی مفرد	dieses	das
Akkusativ	جمع، همه‌ی جنس‌ها	diese	die
Dativ	مذکر مفرد	diesem	dem
Dativ	مؤنث مفرد	dieser	der
Dativ	خنثی مفرد	diesem	dem
Dativ	جمع، همه‌ی جنس‌ها	diesen	denen

مثال‌ها

Dieser Bus fährt direkt zum Bahnhof.

این اتوبوس مستقیم به ایستگاه قطار می‌رود.

Dieser پیش از اسم مذکر در Nominativ آمده است.

Diese Jacke ist mir zu groß.

این کاپشن برای من زیادی بزرگ است.

Diese با اسم مؤنث Jacke هماهنگ است.

Ich möchte dieses Fahrrad heute kaufen.

می‌خواهم امروز این دوچرخه را بخرم.

شکل Akkusativ خنثی dieses است.

Ich nehme diesen Mantel, nicht den anderen.

این پالتو را برمی‌دارم، نه آن یکی را.

diesen Mantel مفعول مستقیم و مذکر است.

Mit diesem Bus komme ich pünktlich an.

با این اتوبوس به‌موقع می‌رسم.

پس از mit، شکل Dativ diesem می‌آید.

Diese Schuhe gefallen mir, aber die sind billiger.

این کفش‌ها را می‌پسندم، اما آن یکی‌ها ارزان‌ترند.

die ضمیر اشاره‌ی جمع است و جای اسم Schuhe آمده است.

Ich spreche gerade mit diesen beiden Nachbarn.

همین حالا دارم با این دو همسایه صحبت می‌کنم.

diesen و Nachbarn در Dativ جمع هستند.

Die Kinder brauchen Hilfe, und ich helfe denen.

بچه‌ها به کمک نیاز دارند و من به آن‌ها کمک می‌کنم.

فعل helfen Dativ می‌خواهد؛ ضمیر اشاره‌ی جمع denen است.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Ich kaufe dieser Tisch. — درست: Ich kaufe diesen Tisch. — اسم مذکر در نقش مفعول مستقیم به شکل diesen نیاز دارد.
اشتباه: Dieses Schuhe sind bequem. — درست: Diese Schuhe sind bequem. — برای فاعل جمع، شکل diese را به کار ببرید.
اشتباه: Ich fahre mit diese Bus. — درست: Ich fahre mit diesem Bus. — پس از mit، اسم مذکر و واژه‌ی اشاره در Dativ قرار می‌گیرند.
اشتباه: Ich helfe denen Kindern. — درست: Ich helfe diesen Kindern. — denen ضمیر مستقل است؛ پیش از اسم برای معنی «این بچه‌ها» از diesen استفاده کنید.
اشتباه: Das ist meine neuen Nachbarn. — درست: Das sind meine neuen Nachbarn. — هنگام معرفی چند نفر، das ثابت می‌ماند، اما فعل باید جمع باشد.