فعل‌های دارای حرف اضافه در آلمانی

بعضی فعل‌های آلمانی با حرف اضافه‌ی مشخصی به کار می‌روند؛ مثلاً warten auf یعنی «منتظرِ کسی یا چیزی بودن». با یادگیری فعل، حرف اضافه و حالت اسم در کنار هم، می‌توانید درباره‌ی انتظار، علاقه، گفت‌وگو و احساسات دقیق‌تر صحبت کنید.

فعل و حرف اضافه را با هم یاد بگیرید

در ترکیبی مانند warten auf، حرف اضافه بخشی از الگوی فعل است. نمی‌توان آن را فقط با ترجمه‌ی فارسی انتخاب کرد. مثلاً در فارسی «منتظر اتوبوس بودن» می‌گوییم، اما در آلمانی پیش از اتوبوس به auf نیاز داریم.

Ich warte auf den Bus. یعنی «من منتظر اتوبوس هستم.»

هر ترکیب را با ۳ بخش یاد بگیرید: فعل، حرف اضافه و حالت اسم. برای نمونه، warten auf + Akkusativ یعنی بعد از این ترکیب، اسم یا ضمیر در Akkusativ می‌آید. این الگو برای همه‌ی شخص‌ها ثابت می‌ماند؛ فقط فعل صرف می‌شود.

حالت اسم را از ترکیب بگیرید

برخی ترکیب‌ها به Akkusativ و برخی به Dativ، نیاز دارند. در این کاربردها، پرسش «کجا؟» یا «به کجا؟» تعیین‌کننده نیست؛ باید الگوی فعل را بدانید.

Ich denke an meinen Termin. یعنی «من به وقت ملاقاتم فکر می‌کنم.»
Ich nehme an einem Kurs teil. یعنی «من در یک دوره شرکت می‌کنم.»

در مثال اول، an با Akkusativ و در مثال دوم با Dativ آمده است. پس خود حرف اضافه همیشه برای تشخیص حالت کافی نیست.

با bestimmter Artikel (آرتیکل معین)، شکل‌های مفعولی برای مذکر، مؤنث، خنثی و جمع به‌ترتیب den / die / das / die هستند؛ شکل‌های Dativ dem / der / dem / den هستند. اسم جمع در Dativ معمولاً -n می‌گیرد، مگر آنکه از قبل به -n یا -s ختم شود.

جای اسم می‌تواند ضمیر بیاید

بعد از حرف اضافه، ضمیر هم باید حالت درست داشته باشد. برای «من، تو، او، ما…» شکل‌های مفعولی mich, dich, ihn, sie, es, uns, euch, sie, Sie و شکل‌های Dativ mir, dir, ihm, ihr, ihm, uns, euch, ihnen, Ihnen هستند.

Ich warte vor dem Haus auf dich. یعنی «من جلوی خانه منتظر تو هستم.»

بعضی فعل‌ها ضمیر بازتابی دارند؛ یعنی ضمیری که به فاعل برمی‌گردد. در ترکیب‌های بازتابی این درس، برای ich, du, er/sie/es, wir, ihr, sie/Sie به‌ترتیب از mich, dich, sich, uns, euch, sich استفاده می‌کنیم. مثلاً Wir freuen uns auf den Urlaub. یعنی «ما مشتاق تعطیلات هستیم.»

تغییر حرف اضافه می‌تواند معنا را تغییر دهد

ترکیب sich freuen auf برای خوشحالی و اشتیاق نسبت به چیزی است که هنوز در پیش است. ترکیب sich freuen über معمولاً خوشحالی از چیزی موجود یا اتفاقی رخ‌داده را بیان می‌کند.

بعضی فعل‌ها بیش از یک همراه دارند: mit jemandem über etwas sprechen یعنی «با کسی درباره‌ی چیزی صحبت کردن». در این الگو، شخص بعد از mit در Dativ است و موضوع بعد از über مفعولی.

پرسش و ترتیب جمله

در سؤال درباره‌ی شخص، حرف اضافه را نگه دارید: Auf wen wartest du? یعنی «منتظر چه کسی هستی؟» و Mit wem sprichst du? یعنی «با چه کسی صحبت می‌کنی؟»

برای چیزها و موضوع‌ها، ترکیب‌های wo- رایج‌اند. پیش از حرف اضافه‌ای که با حرف صدادار شروع می‌شود، r اضافه می‌شود: Worauf wartest du? یعنی «منتظر چه چیزی هستی؟»

حرف اضافه جزئی از فعل صرف‌شده نیست و همراه اسم یا ضمیر می‌ماند. در فعل جداشدنی teilnehmen، بخش teil در جمله‌ی خبری ساده به پایان می‌رود. شکل‌های کوتاه رایجی مانند am = an dem و beim = bei dem را نیز بشناسید.

جدول

فعل و حرف اضافه	حالت لازم	معنی	نمونه‌ی متمم
warten auf	Akkusativ	منتظر کسی یا چیزی بودن	auf den Bus
denken an	Akkusativ	به کسی یا چیزی فکر کردن	an den Termin
sich freuen auf	Akkusativ	مشتاق چیزی در آینده بودن	auf den Urlaub
sich freuen über	Akkusativ	از چیزی خوشحال بودن	über das Geschenk
sich interessieren für	Akkusativ	به چیزی علاقه داشتن	für den Kurs
sich kümmern um	Akkusativ	به کسی یا چیزی رسیدگی کردن	um die Kinder
sich ärgern über	Akkusativ	از چیزی عصبانی یا ناراحت شدن	über den Lärm
sich erinnern an	Akkusativ	کسی یا چیزی را به یاد آوردن	an die Schulzeit
bitten um	Akkusativ	چیزی درخواست کردن	um Hilfe
sprechen über	Akkusativ	درباره‌ی چیزی صحبت کردن	über die Arbeit
sprechen mit	Dativ	با کسی صحبت کردن	mit der Lehrerin
fragen nach	Dativ	درباره‌ی چیزی پرسیدن	nach dem Weg
suchen nach	Dativ	دنبال کسی یا چیزی گشتن	nach dem Schlüssel
teilnehmen an	Dativ	در چیزی شرکت کردن	an einem Kurs
anfangen mit	Dativ	چیزی را شروع کردن	mit der Arbeit
aufhören mit	Dativ	کاری را متوقف کردن	mit der Arbeit
helfen bei	Dativ	در کاری کمک کردن	bei den Hausaufgaben
träumen von	Dativ	خواب یا رؤیای چیزی را دیدن	von einem Haus
gehören zu	Dativ	جزئی از چیزی بودن	zu unserer Familie
sich entschuldigen bei	Dativ	از کسی عذرخواهی کردن	bei meinem Nachbarn
sich entschuldigen für	Akkusativ	بابت چیزی عذرخواهی کردن	für den Fehler

مثال‌ها

Ich warte auf den nächsten Bus.

من منتظر اتوبوس بعدی هستم.

ترکیب warten auf به Akkusativ نیاز دارد؛ der Bus به den Bus تبدیل می‌شود.

Denkst du an deinen Termin morgen?

آیا به وقت ملاقات فردایت فکر می‌کنی؟

بعد از denken an Akkusativ می‌آید.

Ich spreche gerade mit meiner Nachbarin.

من همین حالا با همسایه‌ام صحبت می‌کنم.

شخصی که با او صحبت می‌کنیم، بعد از mit در Dativ می‌آید.

Wir suchen nach einer größeren Wohnung.

ما دنبال آپارتمان بزرگ‌تری می‌گردیم.

در ترکیب suchen nach، حرف اضافه‌ی nach Dativ می‌گیرد.

Sie interessiert sich für den Deutschkurs.

او به دوره‌ی زبان آلمانی علاقه دارد.

ضمیر بازتابی برای sie مفرد، sich است؛ بعد از für Akkusativ می‌آید.

Wir nehmen am Montag an einem Kurs teil.

ما روز دوشنبه در یک دوره شرکت می‌کنیم.

در teilnehmen an، متمم Dativ است و بخش جداشدنی teil به پایان جمله می‌رود.

Ich freue mich auf das Wochenende.

من مشتاق آخر هفته هستم.

ترکیب sich freuen auf به چیزی اشاره می‌کند که هنوز در پیش است.

Die Kinder freuen sich über die Geschenke.

بچه‌ها از هدیه‌ها خوشحال‌اند.

ترکیب sich freuen über اینجا خوشحالی از هدیه‌های دریافت‌شده را بیان می‌کند.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Ich warte für dich. — درست: Ich warte auf dich. — برای بیان «منتظر تو هستم»، فعل warten با auf می‌آید، نه für.
اشتباه: Ich warte auf dem Bus. — درست: Ich warte auf den Bus. — در ترکیب warten auf Akkusativ لازم است؛ ثابت بودن مکان، آن را به Dativ تبدیل نمی‌کند.
اشتباه: Ich interessiere für den Kurs. — درست: Ich interessiere mich für den Kurs. — در این کاربرد، ضمیر بازتابی mich را نباید حذف کرد.
اشتباه: Ich spreche mit du. — درست: Ich spreche mit dir. — بعد از mit باید ضمیر Dativ dir بیاید.
اشتباه: Wir teilnehmen an einem Kurs. — درست: Wir nehmen an einem Kurs teil. — فعل teilnehmen جداشدنی است و در این جمله، teil در پایان قرار می‌گیرد.