حرف‌های اضافه‌ی زمان: از گذشته تا آینده

حرف‌های اضافه‌ی زمان نشان می‌دهند کاری از چه زمانی شروع شده، چه زمانی اتفاق می‌افتد یا چقدر طول می‌کشد. در این درس، کاربرد و Kasus (حالت دستوری) seit, vor, nach, bis, ab, in, für را یاد می‌گیرید و تفاوت‌های مهم آن‌ها را تمرین می‌کنید.

اول رابطه‌ی زمانی را مشخص کنید

برای انتخاب حرف اضافه، فقط ترجمه‌ی فارسی کافی نیست. مشخص کنید درباره‌ی شروع، پایان، فاصله‌ی زمانی یا مدت حرف می‌زنید. سپس حالت اسم را بررسی کنید: Dativ و Akkusativ.

seit, vor, nach, in در کاربردهای زمانی این درس با Dativ می‌آیند.
für با Akkusativ می‌آید.
ab زمانی معمولاً با Dativ می‌آید؛ کاربرد آن با Akkusativ نیز درست است.
bis به‌تنهایی Akkusativ می‌گیرد، ولی اغلب پیش از زمان‌های بدون Artikel می‌آید و تغییر حالت دیده نمی‌شود.

شروع در گذشته با seit

seit یعنی «از زمانی در گذشته تا حالا». می‌توانید نقطه‌ی شروع، مثل seit Montag، یا مدت سپری‌شده، مثل seit einem Monat، را بیان کنید. اگر وضعیت هنوز ادامه دارد، معمولاً فعل Präsens (زمان حال) است؛ درست مثل فارسی: «یک ماه است اینجا زندگی می‌کنم» (نه «زندگی کرده‌ام»).

این حرف اضافه پاسخ پرسش Seit wann?، یعنی «از چه زمانی؟»، یا Wie lange schon?، یعنی «تا حالا چه مدت؟»، است. برای کاری که فقط قرار است در آینده شروع شود، از seit استفاده نکنید.

قبل و بعد با vor و nach

vor همراه یک مدت، فاصله از اکنون به گذشته را نشان می‌دهد: vor zwei Tagen یعنی «دو روز پیش». اما پیش از یک رویداد، معنی «قبل از» دارد: vor dem Termin یعنی «قبل از وقت ملاقات».

nach یعنی «بعد از»: nach der Arbeit یعنی «بعد از کار». هر دو Dativ می‌گیرند. تفاوت مهم این است که «دو روز پیش» زمان یک اتفاق را مشخص می‌کند، اما «از دو روز پیش» معمولاً شروع وضعیتی است که ادامه دارد.

پایان با bis و شروع با ab

bis مرز پایان را نشان می‌دهد: bis Freitag یعنی «تا جمعه». پیش از ساعت، روز هفته یا واژه‌هایی مثل morgen معمولاً Artikel نداریم.

اگر عبارت به Artikel نیاز داشته باشد، اغلب از bis zu استفاده می‌کنیم. در این ترکیب، zu Dativ می‌خواهد: bis zum nächsten Montag یعنی «تا دوشنبه‌ی آینده». zum شکل کوتاه zu dem است.

ab شروع اعتبار یا شروع یک وضعیت را نشان می‌دهد: ab morgen یعنی «از فردا به بعد». برخلاف seit، اغلب برای برنامه‌های آینده به کار می‌رود. برای بیان هر دو مرز می‌توانید بگویید von Montag bis Freitag، یعنی «از دوشنبه تا جمعه».

فاصله تا آینده با in و مدت با für

in einer Woche معمولاً یعنی «یک هفته‌ی دیگر». اما in می‌تواند مدت لازم برای تکمیل کار را هم نشان دهد: in einer Stunde در چنین بافتی یعنی «در عرض یک ساعت». پس معنی را از کل جمله تشخیص دهید.

für مدت اختصاص‌یافته یا برنامه‌ریزی‌شده را بیان می‌کند: für einen Monat یعنی «برای یک ماه». این مدت می‌تواند به گذشته، حال یا آینده مربوط باشد. برای گفتن مدتِ ادامه‌یافته تا اکنون، به‌جای آن seit را انتخاب کنید.

پایان اسم و Artikel را فراموش نکنید

در Dativ جمع، اسم معمولاً -n می‌گیرد: seit zwei Tagen. اگر جمع از قبل به -n ختم شود یا جمعِ دارای -s باشد، چیزی اضافه نمی‌شود: seit zwei Wochen و vor zwei Partys. شکل کامل Artikel را در جدول ببینید؛ تفاوت مذکرِ einem Monat و einen Monat به‌ویژه مهم است.

جدول

مورد	معنی و کاربرد	Kasus	الگوی کاربرد
seit	از گذشته تا اکنون؛ نقطه‌ی شروع یا مدت	Dativ	seit Montag / seit einem Jahr
vor	پیش؛ قبل از یک رویداد	Dativ	vor zwei Tagen / vor dem Essen
nach	بعد از یک زمان یا رویداد	Dativ	nach dem Kurs / nach einer Stunde
bis	تا؛ مرز پایان	Akkusativ؛ معمولاً بدون Artikel	bis morgen / bis Freitag / bis 18 Uhr
bis zu	تا؛ همراه عبارت دارای Artikel	Dativ بعد از حرف اضافه‌ی دوم	bis zum nächsten Montag / bis zur Pause
ab	از زمانی به بعد؛ شروع	معمولاً Dativ؛ Akkusativ هم ممکن است	ab morgen / ab nächstem Montag / ab nächsten Montag
in	زمانی دیگر؛ در عرض یک مدت	Dativ	in einer Woche / in zwei Stunden
für	برای یک مدت	Akkusativ	für einen Tag / für eine Woche
دو مرز زمانی	از یک زمان تا زمان دیگر	وابسته به ساختار عبارت	von Montag bis Freitag / vom ersten bis zum letzten Tag
bestimmter Artikel (آرتیکل معین) در Dativ	مذکر، مؤنث، خنثی، جمع	Dativ	dem / der / dem / den
unbestimmter Artikel (آرتیکل نامعین) در Dativ	مذکر، مؤنث، خنثی؛ جمع ندارد	Dativ	einem / einer / einem
bestimmter Artikel در Akkusativ	مذکر، مؤنث، خنثی، جمع	Akkusativ	den / die / das / die
unbestimmter Artikel در Akkusativ	مذکر، مؤنث، خنثی؛ جمع ندارد	Akkusativ	einen / eine / ein
اسم جمع در Dativ	معمولاً افزودن پسوند؛ بدون افزودن پسوند بعد از جمع‌های پایان‌یافته به دو پسوند ذکرشده	Dativ	-n; seit zwei Tagen / seit zwei Wochen / vor zwei Partys
شکل‌های کوتاه رایج	ترکیب حرف اضافه و Artikel	Dativ	in dem → im / von dem → vom / zu dem → zum / zu der → zur

مثال‌ها

Ich wohne seit einem Jahr hier.

من یک سال است اینجا زندگی می‌کنم.

وضعیت هنوز ادامه دارد؛ بعد از seit Dativ و در این جمله فعل Präsens آمده است.

Vor zwei Tagen war ich beim Arzt.

دو روز پیش نزد پزشک بودم.

vor zwei Tagen زمان یک اتفاق در گذشته را مشخص می‌کند.

Nach der Arbeit kaufe ich Brot.

بعد از کار نان می‌خرم.

nach Dativ می‌خواهد؛ die Arbeit به der Arbeit تبدیل شده است.

Ich bleibe bis Freitag in Berlin.

تا جمعه در برلین می‌مانم.

bis پایان اقامت را نشان می‌دهد؛ نام روز در اینجا Artikel ندارد.

Ab nächstem Monat arbeite ich hier.

از ماه آینده اینجا کار می‌کنم.

ab nächstem Monat شروع یک برنامه را نشان می‌دهد و اینجا Dativ دارد.

In einer Woche beginnt mein Deutschkurs.

یک هفته‌ی دیگر کلاس آلمانی من شروع می‌شود.

in einer Woche فاصله از اکنون تا شروع کلاس را بیان می‌کند.

Wir mieten die Wohnung für einen Monat.

ما آپارتمان را برای یک ماه اجاره می‌کنیم.

für مدت اجاره را مشخص می‌کند و einen Monat Akkusativ دارد.

Ich habe das Essen in einer Stunde gekocht.

غذا را در عرض یک ساعت پختم.

in einer Stunde اینجا مدت لازم برای انجام کار است، نه زمانی در آینده.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Ich wohne seit einen Monat hier. — درست: Ich wohne seit einem Monat hier. — بعد از seit Dativ لازم است.
اشتباه: Vor zwei Tage war ich krank. — درست: Vor zwei Tagen war ich krank. — اسم جمع Tage در Dativ به Tagen تبدیل می‌شود.
اشتباه: Wir bleiben für einem Monat hier. — درست: Wir bleiben für einen Monat hier. — بعد از für Akkusativ می‌آید، نه Dativ.
اشتباه: Ich bleibe bis dem nächsten Montag. — درست: Ich bleibe bis zum nächsten Montag. — در این ساختار، پیش از Artikel از ترکیب bis zu استفاده می‌کنیم.
اشتباه: Seit morgen arbeite ich im Büro. — درست: Ab morgen arbeite ich im Büro. — برای شروع از فردا، ab مناسب است؛ seit به شروع در گذشته اشاره دارد.