بیان مقدار: زیاد، کم، همه و چند

با واژه‌هایی مانند viel، wenig و einige مقدار چیزی را بدون گفتن عدد دقیق بیان می‌کنیم. انتخاب شکل درست به قابل‌شمارش بودن اسم، مفرد یا جمع بودن آن و نقش آن در جمله بستگی دارد.

اول ببینید چه چیزی را اندازه می‌گیرید

برای بیان مقدار، ابتدا بپرسید: آیا اسم را به‌صورت واحدهای جداگانه می‌شماریم؟ مثلاً کتاب، قرار ملاقات و صندلی قابل‌شمارش‌اند. اما آب، وقت و پول معمولاً به‌صورت یک مقدار کلی بیان می‌شوند.

برای مقدار کلی: viel Wasser یعنی «آب زیاد» و wenig Zeit یعنی «وقت کم».
برای تعداد: viele Bücher یعنی «کتاب‌های زیاد» و wenige Termine یعنی «تعداد کمی قرار ملاقات».

پس فقط معنی «زیاد» یا «کم» کافی نیست؛ شکل اسم بعد از آن را هم بررسی کنید. برای نمونه، Geld به معنی «پول» معمولاً مفرد است، اما Münzen به معنی «سکه‌ها» جمع است.

مقدار زیاد و کم با viel و wenig

پیش از اسم‌های غیرقابل‌شمارش، وقتی Artikel نداریم، معمولاً از شکل بدون پسوند viel و wenig استفاده می‌کنیم. این اسم‌ها می‌توانند مذکر، مؤنث یا خنثی باشند؛ مثلاً viel Kaffee، viel Zeit و viel Wasser.

پیش از اسم جمع، شکل‌ها تغییر می‌کنند. در Nominativ و Akkusativ، از viele و wenige استفاده کنید. در Dativ، شکل‌ها vielen و wenigen هستند.

این دو واژه بدون اسم هم می‌آیند: Ich arbeite viel. یعنی «من زیاد کار می‌کنم.» اینجا مقدار کار را می‌گوییم، نه تعداد چیزها را.

چند مورد با einige و کمی با ein bisschen

einige یعنی «چند» یا «تعدادی» و در کاربرد این درس با اسم جمع می‌آید: einige Fragen یعنی «چند سؤال». شکل آن در Nominativ و Akkusativ یکسان است؛ در Dativ به einigen تبدیل می‌شود.

تفاوت مهم: einige فقط تعداد نامشخصی را بیان می‌کند، اما wenige بر کم بودن تعداد تأکید دارد.

ein bisschen یعنی «کمی» و معمولاً برای مقدار غیرقابل‌شمارش است: ein bisschen Milch یعنی «کمی شیر». خود این عبارت تغییر نمی‌کند، حتی در ترکیبی مثل mit ein bisschen Geduld، یعنی «با کمی صبر». عبارت ein wenig نیز معنی مشابهی دارد.

همه با alle و alles

alle پیش از اسم جمع یعنی «همه»: alle Kinder یعنی «همه‌ی بچه‌ها». در Dativ از allen استفاده می‌کنیم. معمولاً میان این واژه و اسم، Artikel دیگری نمی‌آید.

این واژه بدون اسم هم کاربرد دارد: Alle sind heute hier. یعنی «همه امروز اینجا هستند.» فعل با آن جمع است.

اما alles یعنی «همه‌چیز» و فعل آن مفرد است: Alles ist schon fertig. یعنی «همه‌چیز از قبل آماده است.» شکل Dativ آن allem است. برای کل مقدار یک ماده‌ی غیرقابل‌شمارش نیز می‌توانید از ترکیبی مانند all das Wasser، یعنی «تمام آن آب»، استفاده کنید.

در Dativ، خود اسم را هم بررسی کنید

پس از حرف اضافه‌هایی مانند mit، به شکل Dativ نیاز دارید: mit vielen Kindern یعنی «با بچه‌های زیاد». در جمع Dativ، معمولاً به اسم هم -n اضافه می‌شود.

اگر جمع از قبل به -n یا -en ختم شود، چیزی اضافه نمی‌کنیم؛ مانند mit einigen Kollegen. جمع‌های پایان‌یافته به -s هم این پسوند اضافی را نمی‌گیرند؛ مانند mit wenigen Autos.

جدول

کاربرد	Nominativ	Akkusativ	Dativ	معنی یا نکته
مقدار زیاد؛ اسم غیرقابل‌شمارش	viel Wasser	viel Wasser	mit viel Wasser	آب زیاد؛ معمولاً بدون پسوند
مقدار کم؛ اسم غیرقابل‌شمارش	wenig Zeit	wenig Zeit	mit wenig Zeit	وقت کم؛ معمولاً بدون پسوند
تعداد زیاد؛ جمع	viele Kinder	viele Kinder	mit vielen Kindern	بچه‌های زیاد
تعداد کم؛ جمع	wenige Kinder	wenige Kinder	mit wenigen Kindern	تعداد کمی بچه
تعداد نامشخص؛ جمع	einige Kinder	einige Kinder	mit einigen Kindern	چند بچه
تمام اعضای یک گروه؛ جمع	alle Kinder	alle Kinder	mit allen Kindern	همه‌ی بچه‌ها
مقدار اندک؛ عبارت ثابت	ein bisschen Geduld	ein bisschen Geduld	mit ein bisschen Geduld	کمی صبر؛ عبارت تغییر نمی‌کند
مقدار اندک؛ عبارت مشابه	ein wenig Geduld	ein wenig Geduld	mit ein wenig Geduld	کمی صبر
همه؛ بدون اسم، جمع	alle	alle	allen	در نقش فاعل، فعل جمع می‌آید
همه‌چیز؛ بدون اسم، مفرد	alles	alles	allem	در نقش فاعل، فعل مفرد می‌آید

مثال‌ها

Ich trinke morgens viel Wasser.

من صبح‌ها آب زیادی می‌نوشم.

Wasser اینجا غیرقابل‌شمارش است؛ بنابراین viel بدون پسوند می‌آید.

Heute habe ich wenig Zeit.

امروز وقت کمی دارم.

برای مقدار کمِ وقت از wenig Zeit استفاده می‌کنیم.

Wir brauchen viele Stühle für das Fest.

برای جشن به صندلی‌های زیادی نیاز داریم.

Stühle جمع قابل‌شمارش است؛ شکل درست viele است.

Am Sonntag fahren hier wenige Busse.

روز یکشنبه اتوبوس‌های کمی از اینجا عبور می‌کنند.

wenige بر کم بودن تعداد اتوبوس‌ها تأکید دارد.

Ich habe noch einige Fragen zum Formular.

من هنوز چند سؤال درباره‌ی فرم دارم.

einige تعداد نامشخصی از سؤال‌ها را بیان می‌کند.

Bitte geben Sie mir ein bisschen Milch.

لطفاً کمی شیر به من بدهید.

ein bisschen برای مقدار کمی از یک ماده‌ی غیرقابل‌شمارش آمده است.

Alle Kinder spielen heute im Garten.

همه‌ی بچه‌ها امروز در باغ بازی می‌کنند.

alle با اسم جمع و فعل جمع آمده است.

Ich spreche heute mit einigen neuen Kollegen.

من امروز با چند همکار جدید صحبت می‌کنم.

پس از mit، شکل Dativ einige یعنی einigen لازم است.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Ich habe heute viel Termine. — درست: Ich habe heute viele Termine. — اسم جمعِ قابل‌شمارش به شکل viele نیاز دارد.
اشتباه: Ich brauche wenige Wasser. — درست: Ich brauche wenig Wasser. — برای مقدار آب از wenig استفاده می‌کنیم، نه شکل جمع.
اشتباه: Alles Kinder sind hier. — درست: Alle Kinder sind hier. — پیش از اسم جمع از alle استفاده کنید؛ alles یعنی «همه‌چیز».
اشتباه: Ich spreche mit einige Kollegen. — درست: Ich spreche mit einigen Kollegen. — پس از mit شکل Dativ einigen لازم است.
اشتباه: Ich kaufe ein bisschen Äpfel. — درست: Ich kaufe einige Äpfel. — برای چند سیبِ قابل‌شمارش، einige مناسب است، نه ein bisschen.