اعداد، ساعت، روزهای هفته و تاریخ

برای گفتن شماره، ساعت قرار و تاریخ، به اعداد و چند ساختار ساده نیاز دارید. در این درس، تفاوت acht Uhr و halb acht و روش خواندن روزهای هفته و تاریخ را یاد می‌گیرید.

اعداد را چگونه بسازیم؟

اعداد ۰ تا ۲۰ را همراه با دهگان‌ها یاد بگیرید. از ۲۱ تا ۹۹، اگر عدد یکان داشته باشد، ابتدا یکان، سپس und یعنی «و» و بعد دهگان می‌آید. بنابراین vierundzwanzig یعنی «۲۴»، نه «۴۲». این عددها یک‌کلمه‌ای نوشته می‌شوند.

عدد ۱ به‌تنهایی eins است، اما در ۲۱ از ein استفاده می‌کنیم: einundzwanzig.
قبل از اسم هم ein یا eine می‌آید: ein Kind یعنی «یک کودک» و eine Tasche یعنی «یک کیف».
در sechzehn و sechzig، بخش پایانی sechs کوتاه می‌شود؛ در siebzehn و siebzig نیز sieben کوتاه می‌شود.

صدگان و هزارگان را پیش از بخش کوچک‌تر می‌گوییم: zweihundertvier یعنی «۲۰۴». برای شماره‌ی تلفن، معمولاً رقم‌ها را جدا می‌خوانیم.

ساعت رسمی

برای پرسیدن ساعت می‌گوییم: Wie spät ist es? یعنی «ساعت چند است؟». در روش رسمی، ابتدا ساعت، سپس Uhr یعنی «ساعت» و بعد دقیقه می‌آید: acht Uhr zehn یعنی «ساعت ۸:۱۰».

در برنامه‌ی قطار، اداره و قرارها، روش ۲۴ساعته روشن‌تر است. vierzehn Uhr یعنی «ساعت ۱۴». نیمه‌شب معمولاً null Uhr گفته می‌شود؛ 24 Uhr نیز برای پایان یک روز به کار می‌رود.

برای زمان انجام کاری از um استفاده کنید: Der Kurs beginnt um neun Uhr. یعنی «کلاس ساعت ۹ شروع می‌شود».

ساعت روزمره

در گفت‌وگوی روزمره، معمولاً از ساعت‌های ۱ تا ۱۲ استفاده می‌کنیم. صبح یا عصر بودن از موقعیت یا عبارتی مانند am Abend یعنی «شب / سرِ شب» (و am Nachmittag یعنی «بعدازظهر، عصر») مشخص می‌شود.

nach یعنی «بعد از»: zehn nach acht یعنی «۸:۱۰».
vor یعنی «مانده به»: zehn vor acht یعنی «۷:۵۰».
Viertel یعنی «ربع»: Viertel nach acht یعنی «۸:۱۵».
halb به ساعت بعد اشاره می‌کند: halb acht یعنی «۷:۳۰».

در بعضی مناطق، شکل‌های دیگری برای ربع ساعت رایج‌اند. برای شروع، ساختارهای جدول را به کار ببرید.

روزهای هفته و ماه‌ها

نام روزها و ماه‌ها با حرف بزرگ شروع می‌شود. برای یک روز مشخص از am استفاده می‌کنیم: am Montag یعنی «روز دوشنبه». برای ماه از im استفاده می‌کنیم: im Januar یعنی «در ژانویه».

برای کاری که هر هفته تکرار می‌شود، می‌توان گفت montags یعنی «دوشنبه‌ها». این شکل با حرف کوچک نوشته می‌شود؛ شکل‌های همه‌ی روزها در جدول آمده‌اند.

تاریخ و عددهای ترتیبی

عدد ترتیبی جایگاه را نشان می‌دهد؛ مثلاً «اول» یا «سوم». برای تاریخ، روز ماه را ترتیبی می‌خوانیم. نقطه‌ی بعد از عدد نشانه‌ی ترتیبی بودن است: 3. یعنی «سوم».

از ۱ تا ۱۹، معمولاً پایان -te و از ۲۰ به بعد پایان -ste داریم. شکل‌های مهم و ویژه عبارت‌اند از erste، dritte، siebte و achte.

در پاسخ به «امروز چندم است؟»، می‌گوییم Heute ist der dritte Mai. یعنی «امروز سوم مه است». برای زمان قرار، پایان عدد تغییر می‌کند: am dritten Mai یعنی «در سوم مه». همه‌ی روزهای ۱ تا ۳۱ در جدول آمده‌اند.

نوشتن تاریخ و خواندن سال

در تاریخ عددی آلمانی، ترتیب روز، ماه، سال است؛ پس 03.05.2026 یعنی «۳ مه ۲۰۲۶».

سال‌های ۱۱۰۰ تا ۱۹۹۹ معمولاً با ساختار صدگان خوانده می‌شوند؛ مثلاً 1998 به صورت neunzehnhundertachtundneunzig. سال 2026 را zweitausendsechsundzwanzig می‌خوانیم. برای گفتن سال به‌تنهایی، حرف اضافه نمی‌آید: Ich bin 1998 geboren. می‌توانید im Jahr 1998 هم بگویید؛ اما in 1998 نادرست است.

جدول

بخش	عدد یا موقعیت	شکل آلمانی	معنی یا کاربرد
اعداد	۰ / ۱ / ۲ / ۳ / ۴	null / eins / zwei / drei / vier	صفر / یک / دو / سه / چهار
اعداد	۵ / ۶ / ۷ / ۸ / ۹	fünf / sechs / sieben / acht / neun	پنج / شش / هفت / هشت / نه
اعداد	۱۰ / ۱۱ / ۱۲ / ۱۳ / ۱۴	zehn / elf / zwölf / dreizehn / vierzehn	ده / یازده / دوازده / سیزده / چهارده
اعداد	۱۵ / ۱۶ / ۱۷ / ۱۸ / ۱۹	fünfzehn / sechzehn / siebzehn / achtzehn / neunzehn	پانزده / شانزده / هفده / هجده / نوزده
دهگان	۲۰ / ۳۰ / ۴۰ / ۵۰	zwanzig / dreißig / vierzig / fünfzig	بیست / سی / چهل / پنجاه
دهگان	۶۰ / ۷۰ / ۸۰ / ۹۰	sechzig / siebzig / achtzig / neunzig	شصت / هفتاد / هشتاد / نود
ساخت عدد	۲۱ / ۳۲ / ۹۹	einundzwanzig / zweiunddreißig / neunundneunzig	یکان + «و» + دهگان
صدگان	۱۰۰ / ۲۰۰ / ۲۰۴	hundert / zweihundert / zweihundertvier	صد / دویست / دویست‌وچهار
صدگان	۱۰۱ / ۱۲۵	hunderteins / hundertfünfundzwanzig	صد و یک / صد و بیست‌وپنج
هزارگان	۱۰۰۰ / ۲۰۰۰ / ۲۰۲۶	tausend / zweitausend / zweitausendsechsundzwanzig	هزار / دوهزار / دوهزار و بیست‌وشش
شکل جایگزین	۱۰۰ / ۱۰۰۰	einhundert / eintausend	شکل‌های درست دیگر برای صد و هزار
میلیون	۱۰۰۰۰۰۰ / ۲۰۰۰۰۰۰	eine Million / zwei Millionen	یک میلیون / دو میلیون؛ جدا و با حرف بزرگ
یک قبل از اسم	مذکر و خنثی / مؤنث	ein / eine	مانند «یک کودک» و «یک کیف»
ساعت رسمی	۰۸:۰۰	acht Uhr	ساعت ۸
ساعت رسمی	۰۸:۰۵	acht Uhr fünf	ساعت ۸:۰۵
ساعت رسمی	۱۳:۴۵	dreizehn Uhr fünfundvierzig	ساعت ۱۳:۴۵
ساعت روزمره	۰۸:۱۰	zehn nach acht	۱۰ دقیقه از ۸ گذشته
ساعت روزمره	۰۸:۱۵	Viertel nach acht	۸ و ربع
ساعت روزمره	۰۸:۳۰	halb neun	۸ و نیم
ساعت روزمره	۰۸:۴۵	Viertel vor neun	یک ربع به ۹
ساعت روزمره	۰۸:۵۰	zehn vor neun	۱۰ دقیقه به ۹
نیمه‌شب	۰۰:۰۰ / پایان روز	null Uhr / 24 Uhr	نیمه‌شب / پایان روز
پرسیدن ساعت	ساعت چند است؟	Wie spät ist es? / Wie viel Uhr ist es?	۲ پرسش رایج برای ساعت
پرسیدن زمان	چه ساعتی؟	Um wie viel Uhr?	پرسش درباره‌ی ساعت انجام کاری
بیان زمان	ساعت ۹	um neun Uhr	زمان انجام کار
روز هفته	دوشنبه	Montag / am Montag / montags	نام روز / روز دوشنبه / دوشنبه‌ها
روز هفته	سه‌شنبه	Dienstag / am Dienstag / dienstags	نام روز / روز سه‌شنبه / سه‌شنبه‌ها
روز هفته	چهارشنبه	Mittwoch / am Mittwoch / mittwochs	نام روز / روز چهارشنبه / چهارشنبه‌ها
روز هفته	پنجشنبه	Donnerstag / am Donnerstag / donnerstags	نام روز / روز پنجشنبه / پنجشنبه‌ها
روز هفته	جمعه	Freitag / am Freitag / freitags	نام روز / روز جمعه / جمعه‌ها
روز هفته	شنبه	Samstag / am Samstag / samstags	نام روز / روز شنبه / شنبه‌ها
روز هفته	یکشنبه	Sonntag / am Sonntag / sonntags	نام روز / روز یکشنبه / یکشنبه‌ها
شکل دیگر شنبه	بیشتر در برخی مناطق	Sonnabend / am Sonnabend / sonnabends	شنبه / روز شنبه / شنبه‌ها
ماه ۱	ژانویه	Januar / im Januar	نام ماه / در ژانویه
ماه ۲	فوریه	Februar / im Februar	نام ماه / در فوریه
ماه ۳	مارس	März / im März	نام ماه / در مارس
ماه ۴	آوریل	April / im April	نام ماه / در آوریل
ماه ۵	مه	Mai / im Mai	نام ماه / در مه
ماه ۶	ژوئن	Juni / im Juni	نام ماه / در ژوئن
ماه ۷	ژوئیه	Juli / im Juli	نام ماه / در ژوئیه
ماه ۸	اوت	August / im August	نام ماه / در اوت
ماه ۹	سپتامبر	September / im September	نام ماه / در سپتامبر
ماه ۱۰	اکتبر	Oktober / im Oktober	نام ماه / در اکتبر
ماه ۱۱	نوامبر	November / im November	نام ماه / در نوامبر
ماه ۱۲	دسامبر	Dezember / im Dezember	نام ماه / در دسامبر
تاریخ	۱.	der erste / am ersten	اول / در روز اول
تاریخ	۲.	der zweite / am zweiten	دوم / در روز دوم
تاریخ	۳.	der dritte / am dritten	سوم / در روز سوم
تاریخ	۴.	der vierte / am vierten	چهارم / در روز چهارم
تاریخ	۵.	der fünfte / am fünften	پنجم / در روز پنجم
تاریخ	۶.	der sechste / am sechsten	ششم / در روز ششم
تاریخ	۷.	der siebte / am siebten	هفتم / در روز هفتم
تاریخ	۸.	der achte / am achten	هشتم / در روز هشتم
تاریخ	۹.	der neunte / am neunten	نهم / در روز نهم
تاریخ	۱۰.	der zehnte / am zehnten	دهم / در روز دهم
تاریخ	۱۱.	der elfte / am elften	یازدهم / در روز یازدهم
تاریخ	۱۲.	der zwölfte / am zwölften	دوازدهم / در روز دوازدهم
تاریخ	۱۳.	der dreizehnte / am dreizehnten	سیزدهم / در روز سیزدهم
تاریخ	۱۴.	der vierzehnte / am vierzehnten	چهاردهم / در روز چهاردهم
تاریخ	۱۵.	der fünfzehnte / am fünfzehnten	پانزدهم / در روز پانزدهم
تاریخ	۱۶.	der sechzehnte / am sechzehnten	شانزدهم / در روز شانزدهم
تاریخ	۱۷.	der siebzehnte / am siebzehnten	هفدهم / در روز هفدهم
تاریخ	۱۸.	der achtzehnte / am achtzehnten	هجدهم / در روز هجدهم
تاریخ	۱۹.	der neunzehnte / am neunzehnten	نوزدهم / در روز نوزدهم
تاریخ	۲۰.	der zwanzigste / am zwanzigsten	بیستم / در روز بیستم
تاریخ	۲۱.	der einundzwanzigste / am einundzwanzigsten	بیست‌ویکم / در روز بیست‌ویکم
تاریخ	۲۲.	der zweiundzwanzigste / am zweiundzwanzigsten	بیست‌ودوم / در روز بیست‌ودوم
تاریخ	۲۳.	der dreiundzwanzigste / am dreiundzwanzigsten	بیست‌وسوم / در روز بیست‌وسوم
تاریخ	۲۴.	der vierundzwanzigste / am vierundzwanzigsten	بیست‌وچهارم / در روز بیست‌وچهارم
تاریخ	۲۵.	der fünfundzwanzigste / am fünfundzwanzigsten	بیست‌وپنجم / در روز بیست‌وپنجم
تاریخ	۲۶.	der sechsundzwanzigste / am sechsundzwanzigsten	بیست‌وششم / در روز بیست‌وششم
تاریخ	۲۷.	der siebenundzwanzigste / am siebenundzwanzigsten	بیست‌وهفتم / در روز بیست‌وهفتم
تاریخ	۲۸.	der achtundzwanzigste / am achtundzwanzigsten	بیست‌وهشتم / در روز بیست‌وهشتم
تاریخ	۲۹.	der neunundzwanzigste / am neunundzwanzigsten	بیست‌ونهم / در روز بیست‌ونهم
تاریخ	۳۰.	der dreißigste / am dreißigsten	سی‌ام / در روز سی‌ام
تاریخ	۳۱.	der einunddreißigste / am einunddreißigsten	سی‌ویکم / در روز سی‌ویکم
تاریخ کامل	۰۳.۰۵.۲۰۲۶	der dritte Mai zweitausendsechsundzwanzig	۳ مه ۲۰۲۶
سال	۱۹۹۸	neunzehnhundertachtundneunzig	خواندن رایج سال ۱۹۹۸

مثال‌ها

Ich habe zwei Kinder.

من ۲ فرزند دارم.

عدد zwei پیش از اسم جمع آمده است.

Heute ist Montag.

امروز دوشنبه است.

نام روز Montag با حرف بزرگ شروع می‌شود.

Im Mai habe ich Urlaub.

در ماه مه مرخصی دارم.

برای ماه از im استفاده شده است.

Es ist acht Uhr.

ساعت ۸ است.

برای ساعت کامل، دقیقه لازم نیست.

Es ist halb neun.

ساعت ۸:۳۰ است.

در halb neun، نیم ساعت تا ۹ مانده است.

Der Termin ist am dritten Juni.

قرار در سوم ژوئن است.

پس از am، شکل dritten به کار می‌رود.

Heute ist der einundzwanzigste Oktober.

امروز بیست‌ویکم اکتبر است.

برای اعلام تاریخ امروز، der einundzwanzigste آمده است.

Der Kurs beginnt um Viertel nach acht.

کلاس ساعت ۸:۱۵ شروع می‌شود.

زمان شروع با um و ساعت روزمره بیان شده است.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Ich bin zwanzigvier Jahre alt. — درست: Ich bin vierundzwanzig Jahre alt. — در عدد ۲۴، یکان پیش از دهگان می‌آید و بین آن‌ها und قرار می‌گیرد.
اشتباه: Der Kurs beginnt am acht Uhr. — درست: Der Kurs beginnt um acht Uhr. — برای ساعت انجام کار از um استفاده می‌کنیم.
اشتباه: Ich komme im Montag. — درست: Ich komme am Montag. — برای روز هفته از am استفاده می‌کنیم، نه im.
اشتباه: Der Termin ist am dritte Mai. — درست: Der Termin ist am dritten Mai. — عدد ترتیبی پس از am در این ساختار پایان -en دارد.
اشتباه: Heute ist montag. — درست: Heute ist Montag. — نام روز هفته با حرف بزرگ شروع می‌شود.