ضمیرهای فاعلی و خطاب du و Sie

Personalpronomen یعنی ضمیر شخصی؛ واژه‌ای که به‌جای اسم شخص یا چیز می‌آید. در این درس، ضمیرهای Nominativ و تفاوت du، ihr و Sie را یاد می‌گیرید تا درباره‌ی خود و دیگران صحبت کنید و مخاطب را مناسب خطاب کنید.

ضمیر Nominativ چیست؟

Personalpronomen یعنی ضمیر شخصی. به‌جای تکرار نام یک شخص یا اسم یک چیز، می‌توانیم از ضمیر استفاده کنیم. Nominativ حالت فاعل است؛ فاعل کسی یا چیزی است که جمله درباره‌ی اوست یا کاری را انجام می‌دهد.

در جمله‌ی Sara wohnt hier.، یعنی «سارا اینجا زندگی می‌کند»، سارا فاعل است. به‌جای نام او می‌گوییم: Sie wohnt hier. یعنی «او اینجا زندگی می‌کند». ضمیر ابتدای جمله با حرف بزرگ نوشته شده است، اما اینجا به سارا اشاره دارد، نه به مخاطب محترمانه.

درباره‌ی خود و مخاطب صحبت کنیم

برای انتخاب ضمیر، اول مشخص کنید درباره‌ی چه کسی صحبت می‌کنید: خودتان، مخاطب یا شخص دیگری. سپس ببینید یک نفر است یا چند نفر.

ich یعنی «من»: گوینده درباره‌ی خودش صحبت می‌کند.
du یعنی «تو»: با یک نفر به‌صورت دوستانه صحبت می‌کنیم.
wir یعنی «ما»: گوینده همراه با یک یا چند نفر دیگر است.
ihr یعنی «شما»: با چند نفر به‌صورت دوستانه صحبت می‌کنیم.

دقت کنید که ihr برای خطاب دوستانه به چند نفر است، نه خطاب محترمانه به یک نفر. انتخاب ضمیر روی شکل فعل هم اثر دارد: Du kommst heute. یعنی «تو امروز می‌آیی»، اما Ihr kommt heute. یعنی «شما امروز می‌آیید».

درباره‌ی شخص یا چیز دیگری صحبت کنیم

برای اشاره به یک نفر یا یک چیز، ضمیر مناسب را انتخاب کنید:

er برای شخص مذکر یا اسم دستوری مذکر است.
sie برای شخص مؤنث یا اسم دستوری مؤنث است.
es برای اسم دستوری خنثی است.

Artikel؛ واژه‌ای مانند der، die یا das که همراه اسم می‌آید. برای اشاره به چیزها، Genus (جنس دستوری) اسم را در نظر بگیرید: der Tisch → er، die Tasche → sie و das Buch → es.

برای چند شخص یا چند چیز، همیشه sie به معنی «آن‌ها» را به کار می‌بریم؛ Genus اسم‌ها در جمع تفاوتی ایجاد نمی‌کند.

خطاب دوستانه یا محترمانه؟

با دوستان، اعضای خانواده و کودکان معمولاً از du استفاده می‌کنیم. برای چند مخاطب در همین رابطه، ihr به کار می‌رود.

در اداره، مطب یا هنگام صحبت با بزرگسال ناآشنا، معمولاً Sie انتخاب مناسب‌تری است. این ضمیر هم برای یک نفر و هم برای چند نفر به کار می‌رود. اگر درباره‌ی نوع خطاب مطمئن نیستید، با شکل محترمانه شروع کنید.

Sie محترمانه همیشه با حرف بزرگ نوشته می‌شود. du و ihr معمولاً کوچک نوشته می‌شوند؛ در نامه و پیام شخصی، نوشتن آن‌ها با حرف بزرگ هم مجاز است.

سه کاربرد شبیه به هم را تشخیص دهیم

sie می‌تواند «او» برای مؤنث یا «آن‌ها» باشد. Sie یعنی «شما» در خطاب محترمانه. شکل فعل و موقعیت کمک می‌کنند معنی را بفهمید: sie kommt یعنی «او می‌آید» و sie kommen یعنی «آن‌ها می‌آیند».

فعل همراه Sie محترمانه همان شکل فعل جمع sie را دارد. در ابتدای جمله، هر دو با حرف بزرگ شروع می‌شوند؛ پس فقط از روی حرف اول نمی‌توان معنی را تشخیص داد.

جدول

شخص یا کاربرد	ضمیر Nominativ	معنی فارسی	شکل فعل «بودن»	شکل فعل «آمدن»
اول‌شخص مفرد	ich	من	bin	komme
دوم‌شخص مفرد، دوستانه	du	تو	bist	kommst
سوم‌شخص مفرد، مذکر	er	او؛ برای اسم مذکر	ist	kommt
سوم‌شخص مفرد، مؤنث	sie	او؛ برای اسم مؤنث	ist	kommt
سوم‌شخص مفرد، خنثی	es	آن / او؛ برای اسم خنثی	ist	kommt
اول‌شخص جمع	wir	ما	sind	kommen
دوم‌شخص جمع، دوستانه	ihr	شما	seid	kommt
سوم‌شخص جمع، همه‌ی جنس‌ها	sie	آن‌ها	sind	kommen
خطاب محترمانه به یک نفر	Sie	شما	sind	kommen
خطاب محترمانه به چند نفر	Sie	شما	sind	kommen

مثال‌ها

Ich bin Sara.

من سارا هستم.

ich برای صحبت درباره‌ی خودمان است.

Du bist hier.

تو اینجا هستی.

du خطاب دوستانه به یک نفر است.

Er wohnt in Berlin.

او در برلین زندگی می‌کند.

er در این جمله به یک شخص مذکر اشاره دارد.

Das Buch ist neu. Es ist gut.

کتاب نو است. خوب است.

ضمیر es جای اسم خنثی das Buch آمده است.

Wir lernen Deutsch.

ما آلمانی یاد می‌گیریم.

wir شامل گوینده و افراد دیگر است.

Ihr seid heute hier.

شما امروز اینجا هستید.

ihr برای چند مخاطب در رابطه‌ی دوستانه است.

Die Kinder spielen. Sie sind laut.

بچه‌ها بازی می‌کنند. آن‌ها پرسروصدا هستند.

Sie اینجا یعنی «آن‌ها»؛ فقط به‌دلیل شروع جمله بزرگ نوشته شده است.

Frau Sommer, wohnen Sie hier?

خانم زومر، آیا شما اینجا زندگی می‌کنید؟

Sie خطاب محترمانه به یک نفر است و فعل wohnen شکل جمع دارد.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Du kommen heute. — درست: Du kommst heute. — شکل فعل باید با ضمیر du هماهنگ باشد.
اشتباه: Ihr sind hier. — درست: Ihr seid hier. — با ihr، شکل درست فعل «بودن» seid است.
اشتباه: Frau Sommer, wohnen sie hier? — درست: Frau Sommer, wohnen Sie hier? — ضمیر خطاب محترمانه حتی در وسط جمله با حرف بزرگ نوشته می‌شود.
اشتباه: Das Buch ist neu. Er ist gut. — درست: Das Buch ist neu. Es ist gut. — برای اشاره به das Buch باید ضمیر خنثی es را انتخاب کنید.