فعل‌های sein و haben در Präsens

فعل sein یعنی «بودن» و فعل haben یعنی «داشتن». با این دو فعل می‌توانید خودتان را معرفی کنید، درباره‌ی حال و محل خود حرف بزنید و بگویید چه چیزی دارید.

دو فعل پرکاربرد

Präsens (زمان حال)؛ از آن برای بیان وضعیت فعلی و واقعیت‌های عمومی استفاده می‌کنیم. شکل پایه‌ی فعل، یعنی شکلی که هنوز برای شخص خاصی تغییر نکرده است، Infinitiv (مصدر) نام دارد. sein و haben Infinitiv هستند و معنی آن‌ها «بودن» و «داشتن» است.

در فارسی می‌گوییم «من خسته‌ام». در آلمانی بخش «ـام» یک کلمه‌ی جداست: Ich bin müde. یعنی «من خسته‌ام». بنابراین، فعل را از جمله حذف نکنید؛ حتی وقتی در فارسی به کلمه‌ی قبل می‌چسبد.

شکل فعل را با شخص هماهنگ کنید

«صرف» یعنی تغییر شکل فعل بر اساس کسی که درباره‌اش صحبت می‌کنیم. این دو فعل بی‌قاعده‌اند؛ شکل‌هایشان را باید یاد بگیرید و نمی‌توانید فقط پسوند معمول را به ریشه‌ی فعل اضافه کنید.

برای ich، یعنی «من»، شکل‌ها bin و habe هستند.
برای du، یعنی «تو»، از bist و hast استفاده کنید.
برای er، sie و es در مفرد، شکل‌ها ist و hat هستند.

تمام شکل‌های مفرد و جمع در جدول آمده‌اند. آن‌ها را همراه ضمیر بخوانید، نه به‌تنهایی. sie می‌تواند «او» برای مؤنث یا «آن‌ها» باشد؛ شکل فعل تفاوت را نشان می‌دهد. Sie با حرف بزرگ یعنی «شما» در خطاب محترمانه و برای یک نفر یا چند نفر به کار می‌رود. فعل آن مانند «آن‌ها» صرف می‌شود.

با فعل بودن چه می‌گوییم؟

از sein برای معرفی، شغل، سن، حال، ویژگی و محل استفاده می‌کنیم.

Ich bin Lehrer. یعنی «من معلم هستم». برای بیان ساده‌ی شغل، معمولاً قبل از نام شغل Artikel نمی‌آید.
Du bist müde. یعنی «تو خسته‌ای».
Wir sind hier. یعنی «ما اینجا هستیم».
Ich bin zwanzig Jahre alt. یعنی «من ۲۰ ساله‌ام».

برای گفتن سن در آلمانی از «بودن» استفاده کنید، نه «داشتن». ویژگی‌هایی مثل «خسته» نیز بعد از این فعل پسوند تازه‌ای نمی‌گیرند.

با فعل داشتن چه می‌گوییم؟

از haben برای داشتن وسیله، خانواده، وقت و بعضی احساس‌ها استفاده می‌کنیم. Ich habe Zeit. یعنی «من وقت دارم». همچنین Hunger haben یعنی «گرسنه بودن» و Durst haben یعنی «تشنه بودن»؛ این عبارت‌ها را یک‌جا یاد بگیرید.

چیزی که داریم معمولاً در Akkusativ قرار می‌گیرد. در اسم مذکر، ein به einen و der به den تبدیل می‌شود. مثلاً Ich habe einen Bruder. یعنی «من یک برادر دارم». Artikel، یعنی واژه‌ی همراه اسم، برای مؤنث، خنثی و جمع در این حالت تغییر نمی‌کند.

جای فعل در جمله و سؤال

در جمله‌ی خبری ساده، فعل صرف‌شده در جایگاه ۲ قرار می‌گیرد. منظور، دومین بخش جمله است، نه همیشه دومین کلمه: Heute habe ich Zeit. یعنی «امروز وقت دارم».

در سؤال بله یا خیر، فعل به ابتدای جمله می‌آید: Hast du Zeit? یعنی «وقت داری؟». هنگام پاسخ، شکل فعل را با شخص جدید هماهنگ کنید: Ja, ich habe Zeit. یعنی «بله، وقت دارم».

جدول

ضمیر	معنی و کاربرد	صرف فعل بودن	صرف فعل داشتن
ich	من	bin	habe
du	تو؛ خطاب دوستانه به یک نفر	bist	hast
er	او؛ مذکر	ist	hat
sie	او؛ مؤنث	ist	hat
es	آن؛ خنثی	ist	hat
wir	ما	sind	haben
ihr	شما؛ خطاب دوستانه به چند نفر	seid	habt
sie	آن‌ها	sind	haben
Sie	شما؛ خطاب محترمانه به یک یا چند نفر	sind	haben

مثال‌ها

Ich bin müde.

من خسته‌ام.

با ich، شکل فعل بودن bin است.

Du bist hier.

تو اینجا هستی.

برای بیان محل هم از sein استفاده می‌کنیم.

Das Zimmer ist klein.

اتاق کوچک است.

برای یک اتاق، شکل مفرد ist به کار می‌رود.

Wir sind zwanzig Jahre alt.

ما ۲۰ ساله‌ایم.

سن با sein بیان می‌شود؛ شکل آن برای wir، sind است.

Ich habe Hunger.

من گرسنه‌ام.

عبارت Hunger haben در فارسی «گرسنه بودن» معنی می‌دهد.

Ihr habt ein Auto.

شما یک ماشین دارید.

ihr خطاب دوستانه به چند نفر است و با habt می‌آید.

Er hat einen Bruder.

او یک برادر دارد.

Bruder مذکر است؛ بعد از haben از einen استفاده می‌کنیم.

Haben Sie heute Zeit?

آیا امروز وقت دارید؟

در سؤال بله یا خیر، فعل اول می‌آید؛ Sie خطاب محترمانه است.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Ich müde. — درست: Ich bin müde. — در آلمانی نمی‌توان فعل بودن را از این جمله حذف کرد.
اشتباه: Du haben Zeit. — درست: Du hast Zeit. — با du باید شکل صرف‌شده‌ی hast بیاید، نه Infinitiv.
اشتباه: Ich habe zwanzig Jahre alt. — درست: Ich bin zwanzig Jahre alt. — برای بیان سن از فعل بودن استفاده کنید.
اشتباه: Ich habe ein Bruder. — درست: Ich habe einen Bruder. — اسم مذکر بعد از haben در Akkusativ قرار می‌گیرد.