امر، درخواست و راهنمایی در آلمانی

Imperativ یعنی ساخت امری؛ با آن از کسی می‌خواهیم کاری انجام دهد. این ساخت برای درخواست، راهنمایی و دستور کاربرد دارد و شکل آن به مخاطب بستگی دارد.

ساخت امری چه کاربردی دارد؟

با Imperativ، یعنی ساخت امری، از مخاطب می‌خواهیم کاری انجام دهد؛ مثلاً بیاید، صبر کند یا در را باز کند. این ساخت همیشه دستور تند نیست. لحن صدا و واژه‌ی bitte، یعنی «لطفاً»، درخواست را دوستانه‌تر می‌کنند.

Komm bitte her! یعنی «لطفاً بیا اینجا!»
Warten Sie bitte! یعنی «لطفاً صبر کنید!»

در نوشتن می‌توان از علامت تعجب یا نقطه استفاده کرد. علامت تعجب لزوماً نشانه‌ی عصبانیت نیست.

اول مخاطب را مشخص کنید

برای یک نفر که با او صمیمی هستید، شکل du را به کار ببرید. برای چند نفر در خطاب دوستانه، شکل ihr لازم است. برای خطاب محترمانه، چه به یک نفر و چه به چند نفر، شکل Sie را انتخاب کنید.

در جمله‌ی امری، خودِ du و ihr معمولاً گفته نمی‌شوند؛ اما Sie باید بیاید و با حرف بزرگ نوشته شود. در درخواست ساده، فعل در ابتدای جمله قرار می‌گیرد. bitte می‌تواند پیش از فعل یا در بخش دیگری از جمله بیاید.

ساخت شکل دوستانه‌ی مفرد

از شکل Präsens (زمان حال) du شروع کنید و معمولاً پایان -st را بردارید: از du machst به Mach! می‌رسیم. بسیاری از فعل‌ها یک شکل با -e هم دارند؛ مثلاً Komm! و Komme! هر دو درست‌اند، ولی شکل کوتاه در گفت‌وگو رایج‌تر است.

برای فعل‌هایی مانند warten و arbeiten، شکل آموزشی معمول Warte! و Arbeite! است. در فعل‌هایی مانند öffnen و atmen نیز پایان -e را نگه دارید.

تغییر واکه‌ی e به i یا ie در فعل‌هایی مانند geben و lesen باقی می‌ماند: Gib! و Lies!. به این شکل‌ها -e اضافه نمی‌کنیم. اما تغییر a به ä در امر باقی نمی‌ماند: Fahr!، نه Fähr!. فعل sein، یعنی «بودن»، شکل ویژه‌ی Sei! دارد.

جمع دوستانه و خطاب رسمی

برای جمع دوستانه، شکل Präsens ihr را بدون ضمیر به کار ببرید: ihr kommt به Kommt! تبدیل می‌شود. شکل ویژه‌ی «بودن» در این خطاب Seid! است.

برای خطاب رسمی، فعل را پیش از Sie بگذارید: Kommen Sie!. بیشتر فعل‌ها در این ساخت همان شکل Infinitiv (مصدر)، یعنی شکل پایه‌ی فعل، را دارند. استثنای مهم sein است: Seien Sie!.

فعل جداشدنی و درخواست منفی

در فعل جداشدنی، بخش جداشدنی به پایان جمله می‌رود: Ruf bitte an! یعنی «لطفاً زنگ بزن!» این قاعده برای هر ۳ نوع مخاطب برقرار است.

برای درخواست انجام ندادن یک کار، از nicht (منفی‌کننده‌ی فعل، مانند «نـ» در «نیا») استفاده کنید: Komm bitte nicht! یعنی «لطفاً نیا!» برای منفی کردن اسم هم ممکن است kein لازم باشد: Kauf keine Milch! یعنی «شیر نخر!»

پیشنهاد مشترک با «ما»

وقتی خودتان هم در انجام کار شرکت دارید، می‌توانید فعل را پیش از wir بگذارید: Gehen wir zusammen! یعنی «بیایید با هم برویم!» این شکل بیشتر پیشنهاد مشترک است، نه دستور به مخاطب. جدول، شکل‌های اصلی و استثناهای مهم را کنار هم نشان می‌دهد.

جدول

فعل یا قاعده	یک نفر، دوستانه	چند نفر، دوستانه	خطاب رسمی، مفرد و جمع	پیشنهاد مشترک
ضمیر مخاطب	du؛ معمولاً حذف می‌شود	ihr؛ معمولاً حذف می‌شود	Sie؛ پس از فعل می‌آید	wir؛ پس از فعل می‌آید
ساخت معمول	بن فعل، گاهی با -e	شکل Präsens ihr بدون ضمیر	شکل فعل برای Sie + Sie	شکل فعل برای wir + wir
انجام دادن: machen	Mach! / Mache!	Macht!	Machen Sie!	Machen wir!
آمدن: kommen	Komm! / Komme!	Kommt!	Kommen Sie!	Kommen wir!
صبر کردن: warten	Warte!	Wartet!	Warten Sie!	Warten wir!
کار کردن: arbeiten	Arbeite!	Arbeitet!	Arbeiten Sie!	Arbeiten wir!
باز کردن: öffnen	Öffne!	Öffnet!	Öffnen Sie!	Öffnen wir!
نفس کشیدن: atmen	Atme!	Atmet!	Atmen Sie!	Atmen wir!
دادن: geben	Gib!	Gebt!	Geben Sie!	Geben wir!
گرفتن: nehmen	Nimm!	Nehmt!	Nehmen Sie!	Nehmen wir!
خوردن: essen	Iss!	Esst!	Essen Sie!	Essen wir!
صحبت کردن: sprechen	Sprich!	Sprecht!	Sprechen Sie!	Sprechen wir!
کمک کردن: helfen	Hilf!	Helft!	Helfen Sie!	Helfen wir!
خواندن: lesen	Lies!	Lest!	Lesen Sie!	Lesen wir!
دیدن: sehen	Sieh!	Seht!	Sehen Sie!	Sehen wir!
رفتن با وسیله: fahren	Fahr! / Fahre!	Fahrt!	Fahren Sie!	Fahren wir!
دویدن: laufen	Lauf! / Laufe!	Lauft!	Laufen Sie!	Laufen wir!
بودن: sein	Sei!	Seid!	Seien Sie!	Seien wir!
داشتن: haben	Hab! / Habe!	Habt!	Haben Sie!	Haben wir!
شدن: werden	Werde!	Werdet!	Werden Sie!	Werden wir!
زنگ زدن: anrufen	Ruf an! / Rufe an!	Ruft an!	Rufen Sie an!	Rufen wir an!
درخواست منفی	Komm nicht!	Kommt nicht!	Kommen Sie nicht!	Gehen wir nicht!

مثال‌ها

Komm bitte her!

لطفاً بیا اینجا!

خطاب به یک نفر؛ du در جمله نیامده است.

Mach bitte die Tür zu!

لطفاً در را ببند!

بخش zu از فعل zumachen به پایان جمله رفته است.

Wartet bitte hier!

لطفاً اینجا صبر کنید!

خطاب دوستانه به چند نفر؛ شکل فعل مانند ihr wartet است.

Kommen Sie bitte morgen!

لطفاً فردا بیایید!

در خطاب رسمی، Sie پس از فعل می‌آید.

Lies bitte den Brief!

لطفاً نامه را بخوان!

شکل امری مفردِ lesen برابر با Lies! است.

Sei bitte nicht laut!

لطفاً سروصدا نکن!

شکل ویژه‌ی Sei! همراه با nicht آمده است.

Rufen Sie bitte heute an!

لطفاً امروز زنگ بزنید!

در خطاب رسمی هم بخش an در پایان جمله قرار می‌گیرد.

Gehen wir zusammen einkaufen!

بیایید با هم به خرید برویم!

با wir پیشنهادی می‌دهیم که خودمان هم در آن شرکت داریم.

اشتباه‌های رایج

اشتباه: Kommt Sie bitte! — درست: Kommen Sie bitte! — در خطاب رسمی، فعل باید با Sie هماهنگ باشد.
اشتباه: Fähr bitte langsam! — درست: Fahr bitte langsam! — تغییر a به ä در شکل امری باقی نمی‌ماند.
اشتباه: Liese bitte den Brief! — درست: Lies bitte den Brief! — به شکل امری Lies پایان -e اضافه نمی‌کنیم.
اشتباه: Sind bitte leise! — درست: Seid bitte leise! — برای خطاب دوستانه به چند نفر، شکل امریِ «بودن» Seid! است.
اشتباه: Anruf bitte heute! — درست: Ruf bitte heute an! — در فعل جداشدنی، بخش an به پایان جمله می‌رود.