صفت‌های وجه وصفیِ گسترش‌یافته

ساخت چیست و چگونه آن را تشخیص دهیم؟

Partizipialattribut یعنی «وابسته‌ی وصفی ساخته‌شده از وجه وصفی فعل». این وابسته مانند صفت، پیش از اسم می‌آید و اطلاعاتی درباره‌ی آن می‌دهد. وقتی وجه وصفی همراه با قید، مفعول یا گروه حرف اضافه باشد، ساخت «گسترش‌یافته» است. Partizip I (وجه وصفی اول) یعنی وجه وصفی نوع اول و Partizip II (شکل سوم فعل) یعنی وجه وصفی نوع دوم.

در die seit Jahren geplante Reform، واژه‌ی Reform اسم اصلی، geplante هسته‌ی وصفی و seit Jahren توضیح زمانی آن است. برای خواندن گروه‌های طولانی، ابتدا اسم اصلی و سپس وجه وصفیِ بلافاصله پیش از آن را پیدا کنید. بعد بررسی کنید اجزای میان Artikel و وجه وصفی چه اطلاعاتی اضافه می‌کنند.

انتخاب نوع اول: عمل یا وضعیت فعال

نوع اول معمولاً اسم را به‌عنوان انجام‌دهنده‌ی عمل یا دارنده‌ی وضعیت معرفی می‌کند. شکل پایه با افزودن -d به Infinitiv (مصدر) ساخته می‌شود: arbeiten → arbeitend و prüfen → prüfend. شکل‌های مهمِ نامنظم عبارت‌اند از sein → seiend و tun → tuend؛ مصدرهایی مانند handeln نیز به handelnd تبدیل می‌شوند.

در die den Antrag prüfende Mitarbeiterin، کارمند درخواست را بررسی می‌کند. مفعول den Antrag داخل گروه وصفی باقی می‌ماند. در فعل‌های انعکاسی، ضمیر نیز حفظ می‌شود: die sich auf das Gespräch vorbereitende Bewerberin یعنی «متقاضی‌ای که برای گفت‌وگو آماده می‌شود».

این نوع اغلب عمل هم‌زمان، ادامه‌دار یا ویژگی معمول را نشان می‌دهد؛ الزاماً به زمان حال تقویمی اشاره نمی‌کند. در روایت گذشته نیز می‌تواند عملی هم‌زمان با رویداد اصلی را توصیف کند.

انتخاب نوع دوم: Passiv (ساخت مجهول) یا نتیجه‌ی تغییر

شکل پایه‌ی نوع دوم همان شکلی است که از زمان کامل می‌شناسید: geplant، geprüft، eingereicht یا beschrieben. فعل‌های دارای پیشوند جدانشدنی و فعل‌های پایان‌یافته به -ieren معمولاً ge- نمی‌گیرند؛ مانند bearbeitet و dokumentiert. شکل فعل‌های نامنظم را باید جداگانه بدانید.

با فعل‌های گذرا، یعنی فعل‌هایی که مفعول مستقیم می‌گیرند، اسم معمولاً دریافت‌کننده‌ی عمل است: der vom Ausschuss geprüfte Antrag یعنی «درخواستی که کمیته بررسی کرده است». انجام‌دهنده را می‌توان با von و ابزار یا واسطه را، بسته به معنا، با durch بیان کرد.

اما نوع دوم همیشه Passiv نیست. در die gestern eingetroffenen Unterlagen، مدارک خودشان رسیده‌اند. فعل‌های ناگذرِ بیانگر تغییر مکان یا وضعیت، مانند eintreffen و einschlafen، می‌توانند نتیجه‌ی رخداد را وصف کنند. نمی‌توان این الگو را به هر فعل ناگذر تعمیم داد؛ برای «افرادی که کار کرده‌اند» معمولاً Relativsatz لازم است.

تبدیل Relativsatz، بدون تغییر معنای اصلی

برای تبدیل آن، ابتدا مشخص کنید اسم نسبت به فعل نقش فعال دارد یا نقش دریافت‌کننده‌ی عمل. سپس فعل را به وجه وصفی مناسب تبدیل کنید، ضمیر موصولی و Hilfsverb (فعل کمکی) غیرضروری را بردارید و وابسته‌های لازم را نگه دارید.

• Unterlagen, die im Archiv aufbewahrt werden ← im Archiv aufbewahrte Unterlagen
• Personen, die auf eine Entscheidung warten ← auf eine Entscheidung wartende Personen
• Gäste, die bereits angekommen sind ← bereits angekommene Gäste

این فشرده‌سازی همه‌ی اطلاعات دستوری جمله را حفظ نمی‌کند. تفاوت دقیق میان «انجام شد»، «انجام شده است» و «انجام می‌شود» ممکن است فقط از بافت روشن شود. اگر زمان، احتمال، شرط یا الزام اهمیت دارد، Relativsatz اغلب دقیق‌تر است. ساخت zu prüfende Unterlagen معنای دیگری، یعنی «مدارکی که باید بررسی شوند»، دارد و با geprüfte Unterlagen یکسان نیست.

ترتیب اجزا و صرف کامل

الگوی اصلی چنین است: Artikel، وابسته‌های وجه وصفی، وجه وصفیِ صرف‌شده، اسم. مثلاً در die gestern von der Verwaltung veröffentlichten Hinweise، زمان و انجام‌دهنده پیش از veröffentlichten قرار گرفته‌اند. ترتیب داخلی وابسته‌ها تابع معنا و تأکید نیز هست؛ یک ترتیب خشک برای همه‌ی گروه‌ها وجود ندارد.

وجه وصفی دقیقاً مانند صفت صرف می‌شود. جنس و شمار از اسم می‌آیند، اما Kasus (حالت دستوری) را نقش کل گروه در جمله تعیین می‌کند. حالت‌های مهم عبارت‌اند از Nominativ، Akkusativ، Dativ و Genitiv.

پسوندهای جدول برای هر دو نوع یکسان‌اند: der geplante Antrag و der wartende Gast هر دو پسوند -e دارند. وجود یک گروه طولانی میان Artikel و اسم، این قاعده را تغییر نمی‌دهد. kein و Possessivartikel (واژه‌ی ملکی) مانند mein در مفرد مانند ein عمل می‌کنند؛ در جمع، شکل‌های صرف‌شده‌ی آن‌ها مانند keine پسوند وصفی -en می‌خواهند.

سبک، ابهام و تولید متن روشن

این ساخت برای معرفی دقیق پرونده‌ها، نتایج، اشخاص و مراحل کاری مناسب است. بااین‌حال، چند وابسته‌ی طولانی پشت سر هم خواننده را مجبور می‌کنند تا رسیدن به اسم، اطلاعات زیادی را در حافظه نگه دارد. طول بیشتر الزاماً نشانه‌ی سبک بهتر نیست.

اگر دو وصف مستقل دارید، می‌توانید آن‌ها را با und هماهنگ کنید: die sorgfältig geprüften und anschließend archivierten Unterlagen. هر وجه وصفی پسوند خودش را می‌گیرد. نفی نیز همراه گروه باقی می‌ماند: die noch nicht genehmigten Anträge یعنی «درخواست‌هایی که هنوز تأیید نشده‌اند».

هنگام نوشتن، ابتدا نسخه‌ی موصولی را بسازید و سپس آن را فشرده کنید. در پایان بپرسید: چه کسی عمل را انجام می‌دهد؟ عمل روی چه چیزی انجام می‌شود؟ آیا زمان و منظور همچنان روشن‌اند؟ اگر پاسخ مبهم است، بخشی از اطلاعات را دوباره به Relativsatz منتقل کنید.

جدول

مثال‌ها

Die im Empfangsbereich wartenden Besucher erhalten von einer Mitarbeiterin regelmäßig Informationen über die voraussichtliche Wartezeit.

مراجعه‌کنندگانی که در بخش پذیرش منتظرند، مرتب از یکی از کارکنان اطلاعاتی درباره‌ی زمان انتظارِ پیش‌بینی‌شده دریافت می‌کنند.

wartenden نقش فعال دارد و با اسم جمع پس از bestimmter Artikel صرف شده است.

Bitte senden Sie die vollständig ausgefüllten Formulare bis Freitag zusammen mit einer Kopie Ihres Ausweises zurück.

لطفاً فرم‌هایی را که کامل پر شده‌اند، تا جمعه همراه با یک نسخه از مدرک شناسایی خود برگردانید.

در vollständig ausgefüllten، فرم‌ها دریافت‌کننده‌ی عمل هستند.

Der von der Personalabteilung vorbereitete Vertrag wird Ihnen nach der abschließenden Prüfung per E-Mail zugeschickt.

قراردادی که بخش منابع انسانی آماده کرده است، پس از بررسی نهایی از طریق ایمیل برای شما ارسال می‌شود.

von der Personalabteilung انجام‌دهنده‌ی عملِ آماده‌سازی را مشخص می‌کند.

Die erst gestern eingetroffenen Unterlagen konnten bei der heutigen Sitzung leider noch nicht berücksichtigt werden.

متأسفانه مدارکی که تازه دیروز رسیده‌اند، هنوز در جلسه‌ی امروز قابل لحاظ‌کردن نبودند.

eingetroffenen معنای Passiv ندارد؛ رسیدنِ خود مدارک را بیان می‌کند.

Die derzeit mehrere Abteilungen beratende Expertin empfiehlt eine schrittweise Einführung des neuen digitalen Verfahrens im Unternehmen.

کارشناس زنی که در حال حاضر به چند بخش مشاوره می‌دهد، اجرای تدریجی فرایند دیجیتال جدید را در شرکت توصیه می‌کند.

mehrere Abteilungen مفعولِ فعل beraten است و در گروه وصفی حفظ می‌شود.

Die sich intensiv auf das Auswahlgespräch vorbereitenden Bewerber erhalten vorab einen Überblick über den Ablauf.

متقاضیانی که با جدیت برای مصاحبه‌ی گزینش آماده می‌شوند، پیشاپیش اطلاعاتی کلی درباره‌ی روند آن دریافت می‌کنند.

ضمیر انعکاسی sich و وابسته‌ی auf das Auswahlgespräch حذف نمی‌شوند.

Bei den bislang noch nicht abschließend geprüften Anträgen fehlen teilweise Nachweise über die berufliche Qualifikation.

در برخی از درخواست‌هایی که تا این زمان هنوز به‌طور نهایی بررسی نشده‌اند، مدارک مربوط به صلاحیت حرفه‌ای ناقص است.

bei Dativ می‌خواهد؛ بنابراین هم geprüften و هم Anträgen پسوند مناسب می‌گیرند.

Die unter Beteiligung mehrerer Fachabteilungen erarbeiteten und anschließend vom Vorstand genehmigten Richtlinien gelten ab Beginn des kommenden Jahres.

دستورالعمل‌هایی که با مشارکت چند بخش تخصصی تدوین و سپس به تأیید هیئت‌مدیره رسیده‌اند، از آغاز سال آینده اعتبار دارند.

دو گروهِ وصفی با und به یک اسم وابسته‌اند و هر دو وجه وصفی پسوند -en دارند.

اشتباه‌های رایج

• اشتباه: Die seit Jahren geplanten Reform wird jetzt umgesetzt. — درست: Die seit Jahren geplante Reform wird jetzt umgesetzt. — اسم مؤنث مفرد در Nominativ پس از bestimmter Artikel پسوند وصفیِ -e می‌گیرد.
• اشتباه: Wir beschäftigen uns mit der seit Jahren geplante Reform. — درست: Wir beschäftigen uns mit der seit Jahren geplanten Reform. — حرف اضافه‌ی mit Dativ می‌خواهد؛ طول گروه وصفی پسوند -en را تغییر نمی‌دهد.
• اشتباه: Die im Archiv aufbewahren Unterlagen sind vertraulich. — درست: Die im Archiv aufbewahrten Unterlagen sind vertraulich. — مدارک نگهداری می‌شوند؛ بنابراین وجه وصفی نوع دومِ صرف‌شده لازم است، نه Infinitiv.
• اشتباه: Die auf das Gespräch vorbereitenden Bewerber warten im Flur. — درست: Die sich auf das Gespräch vorbereitenden Bewerber warten im Flur. — برای معنای «خود را آماده‌کردن»، ضمیر انعکاسیِ فعل sich vorbereiten باید حفظ شود.

مبحث‌های مرتبط

• کاربرد Partizip I و Partizip II به‌عنوان صفت
• صرف صفت بدون Artikel و جمع‌بندی
• ساخت وصفی Gerundivum: کاری که باید انجام شود
• کوتاه‌سازی Nebensätze با وجه وصفی و Infinitiv
• سبک اسمی و فعلی: بازنویسی و فشرده‌سازی متن